MỘT BÀI THƠ HAY  

Và rồi giấc mơ vàng đã tắt
Còn lại nỗi buồn hiu hắt giữa trời mây
Giọt sầu rơi, day dứt khóe mi cay
Trong sâu thẳm còn u hoài, nghèn nghẹn
Một lần nữa ta đành trễ hẹn
Nhưng niềm tin này vẫn trọn vẹn không phai
Hai năm sau nòng cốt của hôm nay
Sẽ lại đá và hăng say hơn thế
Giấc mơ vàng dẫu biết rằng đâu dễ
Nhưng đã yêu rồi đừng để tàn phai
Dù cho phải đợi lâu dài
Bao nhiêu năm nữa vẫn hoài mến yêu
Và nay vào một buổi chiều
’Màu đồng’ mang lại thật nhiều niềm vui

Theo : VnExpress
http://my.vnexpress.net/users/feed/1002646841

“Cơn dông” hay “cơn giông”?

Sau buổi chiều ngày 13/6, một thắc mắc lại nổi lên khi trên các báo có những cách viết khác nhau: “cơn dông” và “cơn giông”.

Trường đại học ở Hà Nội tan hoang sau cơn dông

Từ “dông” thành “giông”

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia thì định nghĩa: “Dông - hay còn viết là giông - là hiện tượng khí tượng phức hợp gồm chớp và kèm theo sấm do đối lưu rất mạnh trong khí quyển gây ra. Nó thường kèm theo gió mạnh, mưa rào, sấm sét dữ dội, thậm chí cả mưa đá, vòi rồng. Ở vùng vĩ độ cao có khi còn có cả tuyết rơi...”

U23 Việt Nam: Trách ai đây?

 - Đoàn quân của HLV Miura đã gục ngã theo cách không thể đau đớn hơn sau cuộc đối đầu với U23 Myanmar vào chiều 13/6. Một thất bại quá xót xa, khi những người chiến thắng lại không phải đội chơi hay hơn...

1. Phải thẳng thắn rằng, đây là trận đấu hay nhất của thầy trò ông Miura kể từ khi SEA Games bắt đầu cho tới thời điểm hiện tại, trừ kết quả.

Một trận đấu mà U23 Việt Nam chơi chủ động thực sự, có hàng loạt những pha tấn công đẹp mắt và tương đối hiệu quả với việc triển khai bóng lên rất đều từ các tuyến thi đấu.

U23 VN chơi hay nhưng vẫn bị gục ngã trước Myanmar. Ảnh: SN

Và trước một hàng thủ dày đặc của U23 Myanmar, rất nhiều lần các chân sút học trò ông Miura đã vượt qua để tạo ra hàng tá cơ hội dứt điểm để ghi bàn.

Hẳn nhiên, đoàn quân của ông thầy người Nhật chơi lấn lướt cũng là bởi đối thủ đã nhập cuộc với tâm lý dè dặt nhiều hơn thay vì chủ động chơi đôi công như lời phát biểu trước trận đấu.

2. Nhưng như đã nói, rõ ràng U23 Việt Nam nhập cuộc với một quyết tâm cao, cũng như năng lực chuyên môn nhỉnh hơn hẳn để không ai nghĩ rằng tan trận đấu người chiến thắng lại là... đội yếu hơn.

Tuy nhiên, điều đó lại là sự thật khi mà trong một ngày dứt điểm tồi đội bóng của ông Miura đã bỏ lỡ tất cả những gì mà mình tạo ra được trước khung thành của U23 Myanmar.

Rất đáng tiếc, nhưng cũng rất thẳng thắn mà rằng ngoài "vận xui" ra, các tiền đạo của ông Miura đã chứng tỏ bản thân theo cách không thể tệ hơn, khi đôi chân cứ như mang chì.

Chúng ta thua còn bởi những đôi chân không biết nghe theo cái đầu. Ảnh: SN

Có lẽ sự căng cứng đã khiến Hồng Quân, rồi Công Phượng, rồi Ngọc Thắng... đã không còn là chính mình. Bởi cứ nhìn những pha xử lý hơi thừa trong nhiều tình huống là đủ thấy.

Ở nhiều pha hãm thành, nếu như dứt điểm một cách bình thường như vẫn làm trong các buổi tập, ít nhất U23 Việt Nam phải có 3 bàn thắng ngay trong hiệp đấu đầu tiên.

Và bước vào hiệp đấu thứ 2 cũng như thế, nếu không quá thận trọng hoặc lưỡng lự giữa giải pháp dứt điểm hay đi, chuyền bóng ít nhất Hồng Quân, Ngọc Thắng rồi cả Phi Sơn... đã lập công.

Chỉ tiếc, ở những tình huống quyết định U23 Việt Nam lại cho thấy sự non nớt, vụng về của mình, bất chấp lối chơi vượt trội hơn so với đối thủ, bất chấp tinh thần cao hơn hẳn so với U23 Myanmar.

3. Đương nhiên, chiến thắng đội bóng của ông Kyi Lwin cũng rất may mắn khi có một pha sút phạt 11m, 1 tình huống dứt điểm chạm chân đổi hướng để có 2 bàn thắng.

Sự may mắn của đối thủ, càng khiến cho thất bại của U23 Việt Nam đau đớn hơn. Bởi thà thua một đối thủ có "trình" cao hơn hẳn là U23 Thái Lan thì đã đành, đằng này lại gục ngã trước một U23 Myanmar thua kém hơn.

Thế mới đau, và buồn trong một trận đấu mà U23 Việt Nam đã chứng tỏ được rất nhiều so với trước đó...

Duy Nguyễn(từ Singapore)

Phận Lục bình!

 

Lục bình thầm lặng ngược xuôi
Lênh đênh con nước chao ôi! Nghĩa tình
Dẫu là... Hoa vẫn tươi xinh
Dù trong dù đục lung linh tỏa ngời!

Đài hoa duyên dáng buông lơi
Chênh chao khắp nẻo mỏng phơi tím ngần
Thân bèo lận đận gian truân
Nên đành trôi nổi lầm than rã rời!

Đẹp thay tím cả góc trời
Thủy triều xô đẩy một đời truân chuyên
Dập vùi... Hoa vẫn trinh nguyên
Lục bình lặng lẽ đành quên phận mình!

Thi Ngọc Lan

Có đúng U.23 Việt Nam thua vì kém may mắn?

Mạc Hồng Quân gần như chỉ biết ôm đầu sau mỗi lần dứt điểm (ảnh TNO)

U.23 Myanmar cả trận có 2 cơ hội thuộc diện "trời ơi" nhưng lại biến cả 2 thành bàn thắng. U.23 VN tấn công áp đảo nhưng chỉ có Huy Toàn biết ghi bàn. Vậy có phải thầy trò HLV Miura thua vì quá xui xẻo?

Đúng

Chính xác là tuyển U.23 VN quá đen đủi, minh chứng rõ nhất là tiền đạo Mạc Hồng Quân. Đếm ra cả trận Hồng Quân có đến khoảng 8 cơ hội dứt điểm ở mọi cư ly, tư thế nhưng đều không thắng được thủ môn Myanmar. Cái duyên ghi bàn của Hồng Quân ở những trận trước đó hay như ở Asiad 17 đã biến mất một theo cách kỳ lạ nhất. Chỉ cần Hồng Quân tận dụng được 1/8 cơ hội đã tạo ra, sự thể đã khác cho U.23 VN.

Trong bóng đá ai cũng biết một tiền đạo đã bị "ám" rồi thì có dâng bóng đến tận vạch 5m để sút nhưng bóng không vào gôn là nhất định không vào. Nói theo ngôn ngữ Troll thì Mạc Hồng Quân nên được phong làm... Thánh nhọ!

U.23 Myanmar không hay, không có gì đặc sắc và chơi thứ bóng đá dưới hẳn trình của U.23 VN nhưng họ lại có thứ mà thầy trò HLV Miura không có: may mắn. Hay không bằng hên là vì thế!

Một tình huống làm tường rào không đáng gì nhưng cánh tay của Hồ Ngọc Thắng lại vung lên một cách rất vô duyên để rồi U.23 VN chịu quả 11m. Một cú đi và sút bóng cầu may của tiền đạo số 8 nhưng bóng lại đập chân Thanh Hiền rồi rồi biến thành quỹ đạo cực hiểm khiến Phí Minh Long giật mình phản xạ không kịp. Đó là 2 bàn thua của U.23 VN và chúng ta chẳng còn biết nói gì hơn.

và Sai

Đem chuyện thăng-thua đổ hết cho hên xui thì không thỏa đáng hay nói cách khác là không nhìn ra được nguyên nhân tự thân khiến U.23 VN thất bại. Mặc dù thất bại không ai mong đợi nhưng ít nhất cứ thử bình tĩnh nhìn các lý do sau đây:

-Sai lầm ấu trĩ. Trong một trận đấu có tính quyết định, loại trực tiếp thì tất cả đều hiểu rằng mọi sai lầm đều không được phép xảy ra. U.23 VN là đội đánh giá cao hơn và thực sự chơi hay hơn nhưng lại là đội mắc sai sót chết người (Ngọc Thắng) trong khi U.23 Myanmar cả trận không mắc sai lầm nào đáng kể.

-Công Phượng bị bắt bài. Tuyển U.23 VN có mỗi Công Phượng là nguy hiểm nhất nên U.23 Myanmar đã tìm cách vây bắt. Cứ Phượng có bóng thì ít nhất 2 cầu thủ của đối phương truy cản và bọc lót. Tính bất ngờ về Công Phượng coi như không còn nữa và bản thân Công Phượng trận này chơi dưới sức. Điều mọi người trông chờ ở khả năng bùng nổ của số 10 đã không đến.

U.23 VN quá phụ thuộc vào Công Phượng nên khi Công Phượng tắt tiếng thì U.23 VN...tạch

 

-Lối đá cũ kỹ, cứng nhắc. Khi Công Phượng bị bắt bài thì các đồng đội của Công Phượng cũng không biết làm gì để tận dụng các khoảng trống mà anh tạo ra. Hồng Quân vô duyên đã đành nhưng thử đếm Huy Toàn, Ngọc Thắng, Phi Sơn có được lại bao nhiêu tình huống dứt điểm. Tuyến 2 cả trận không có nổi pha dàn xếp cú dứt điểm từ xa để phá thế bế tắc. Như mọi khi khả năng tấn công của U.23 VN, ngoài yếu tố Công Phượng ra thì chỉ có mỗi phương án là đẩy ra 2 biên rồi nhồi bóng dài lên trên. Điều vô cùng trớ trêu ở tuyển U.23 VN là cầu thủ có khả năng kiến thiết, làm bóng tốt nhất không phải là tiền vệ mà là trung vệ Quế Ngọc Hải.

-Năng lực hạn chế của HLV Miura. Ngay từ rất lâu, trình độ lẫn phương pháp huấn luyện của HLV Miura đã để lại dấu hỏi to tướng. Ngoài ưu điểm về tinh thần làm việc chặt chẽ, ý thức kỷ luật và phong thái thực dụng, mạnh mẽ thì HLV Miura không để lại bất cứ dấu ấn nào về chiến thuật, lối chơi ở tuyển U.23 VN (hay cả ĐTVN).

Không thể hình dung được với bóng đá hiện đại của thế kỷ 21 mà một ở đội bóng mà hàng tiền vệ trung tâm thay vì làm bóng lại lo phòng ngự, còn nhiệm vụ kiến thiết lại do các hậu vệ thực hiện hay hậu vệ biên không có khả năng chồng cánh tấn công, xâm nhập vòng cấm mà chỉ đứng ở nhà phá bóng hoặc phóng dài lên.

Nhân sự thay đổi xoành xoạch, chiến thuật không ổn định, lối đá cứng nhắc và lạc hậu, cho dù may mắn thắng U.23 Myanmar đi nữa, giả sử vào chung kết gặp lại U.23 Thái Lan thì U.23 VN cũng chẳng có bài nào ngoài trừ "giơ mặt chịu đấm" rồi chờ cơ hội để ăn rình.

Đúng ra nhìn bề ngoài U.23 Myanmar may mắn hơn U.23 Việt Nam rất nhiều, nhưng chí ít họ không mắc sai lầm và có một thủ môn chơi xuất sắc, hậu vệ thủ tập trung và biết chắt chiu cơ hội tạo ra. Đơn giản thôi nhưng U.23 VN có làm được đâu.

Nguyên An

“Lợi ích nhóm” và “Chủ nghĩa tư bản thân hữu” -                         cảnh báo nguy cơ

                                      TS Vũ Ngọc Hoàng

                                  Ủy viên Trung ương Đảng,

Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tuyên giáo Trung ương

Lợi ích chính đáng (của một người, một nhóm) là lợi ích phù hợp với lợi ích chung của quốc gia, dân tộc, góp phần và bổ trợ cho lợi ích chung; không mâu thuẫn, không gây thiệt hại cho lợi ích chung. Lợi ích chính đáng luôn là mục tiêu và động lực đối với hoạt động của con người, cần được tôn trọng, bảo vệ và khuyến khích. Quên điều này, không quan tâm đến lợi ích chính đáng của con người, ngăn cản các lợi ích chính đáng ấy, thì sự lãnh đạo và quản lý xã hội không thể thành công, mà trước sau gì nhất định cũng sẽ thất bại.

                        MỰ CHƯU ĐÃ RA ĐI

Quê tôi gọi thím là mự. Trưa ngày 7 / 6 / 2015 (tức 22 / 4 âl), trời nắng như đổ lửa, đất nóng như rang - nghe nói ở miền tây Nghệ An có nơi lên tới 42 độ - chú Đào ( em tôi ) gọi điện báo tin: “Anh ơi! Mự Chưu vừa mất lúc hơn 2 giờ sáng nay”.

Vẫn biết, Mự đã ngót trăm tuổi, lại ốm đau dài ngày, sự ra đi là điều không bất ngờ nữa. Vậy mà khi nghe tin, tôi vẫn thấy xúc động. Hình ảnh thân thương, kính quí của Mự hiện về trong tâm trí tôi.

Dịp cuối tháng Chạp năm ngoái, khi về quê, tôi sang thăm, Mự đã yếu lắm rồi. Chân tay khẳng khiu, thân người teo tóp, bé nhỏ, mắt đã trũng sâu, mờ hẳn. Nằm trên giường nghe qua lời chào, Mự vẫn nhận ra tôi và nói chuyện một cách tỉnh táo.

Thật ra, quan hệ họ hàng đã xa nhiều đời, nhưng mọi người trong gia đình tôi đều gọi bằng Mự là để biểu thị sự kính quí, thân thương. Nhà Mự cách nhà tôi dăm mét. Ngăn cách là một hàng cây với mấy cây duối, cây gai găng thấp, thưa mà thuở nhỏ tôi vẫn chui qua, chui lại. Gần đây mới xây tường gạch. Cổ nhân dạy: “ Bán anh em xa, mua láng giềng gần”. Điều đó không bao giờ sai. Gia đình chúng tôi là láng giềng thân thiết với Mự Chưu trong suốt mấy chục năm trời.

Mự Chưu tên thật là Võ Thị Đờn. Trước đây quê tôi có tục, phụ nữ khi lấy chồng thì gọi theo tên chồng - chồng Mự là ông Lê Văn Chưu. Mự là con cả của một gia đình gia giáo, khá giả ở làng Yên Long, xã Nghi Xá ( Nghi Lộc, Nghệ An ) - cách làng Đại Xá, xã Nghi Hợp chúng tôi hơn hai cây số. Nhiều lần Mự nói, Mự bằng tuổi Mẹ tôi, sinh năm 1919 - tuổi Kỷ Mùi. Mự Chưu có hai người em gái lấy chồng cùng bà con trong họ Lê, ngay sát nhà nhau.

Mự Chưu về làm dâu làng Đại Xá trước Mẹ tôi. Anh Trân con trai đầu của Mự hơn chị Hòe - chị cả của tôi  - vài ba tuổi. Mự Chưu là con dâu trưởng, cháu dâu trưởng của một đại gia đình nền nếp, gia phong, bề thế, trong một dòng họ lớn và danh giá của làng Đại Xá. Riêng việc hằng năm Mự chủ trì đảm trách lo toan cho mấy đám giỗ đến chục mâm nội ngoại cũng đủ biết vất vả là thế nào. Tương xứng với vai trò, phận sự của mình, Mự Chưu là người nhân hậu và gương mẫu trên mọi phương diện. Tôi biết, Mự là một người rất tốt, được mọi người quí trọng. Cả đời, Mự sống hòa thuận, bao dung với mọi người. Tôi chưa thấy bất kỳ ai trong họ, trong làng trách cứ Mự về điều gì.

Suốt một đời, trong mọi hoàn cảnh, Mự Chưu luôn là người hàng xóm thân thiết của Cha Mẹ tôi. Mẹ tôi kể, tháng 4 năm 1946, Cha tôi cùng nhập ngũ với Chú Chưu, Chú Lẫm. Đó là ba thanh niên tòng quân đợt thứ hai sau Cách mạng tháng Tám năm 1945 của làng tôi - Gọi là trong làng, nhưng thực tế 3 gia đình ở cạnh nhau trong vòng bán kính chừng 50 mét. Ngày ấy, Mự Chưu đã có hai con trai ( anh Trân và anh Minh); Mẹ tôi mới sinh chị Hòe; Mự Lẫm mới cưới, chưa có con. Thuở đó, người làng tôi thoát ly đi xa không nhiều như bây giờ. Giữa một chiều Hè nắng gắt, 3 người vợ trẻ bịn rịn, tần ngần, lưu luyến tiễn chồng ở sân ga Cầu Cấm ( bây giờ không còn ga này nữa ). Mỗi người cầm một cành thông vẫy theo cho đến khi đoàn tàu khuất bóng mới bùi ngùi quay gót trở về.

Tôi không bao giờ quên tấm lòng thơm thảo của Mự Chưu đã dành cho tôi từ thuở bé. Bao giờ cũng vậy, mỗi lần bên nhà có giỗ, thì tôi đều được Mự Chưu gọi ra hàng cây giữa hai nhà trao cho đĩa xôi, miếng thịt. Đến mùa thu hoạch trái cây trong vườn, Mự đều cho tôi khi thì quả cam mọng nước, quả hồng chín đỏ, khi là quả dừa - Cây dừa nhà Mự thuộc loại sai quả, ngọt nước, dày cùi. Có nhiều lần nhà Mự ép dầu lạc, tôi đều được Mự dành cho mấy miếng khô dầu. Đám trẻ chúng tôi thích thú bẻ mấy miếng khô dầu ra chia đều nhau rồi gặm nhấm ăn vừa thơm, vừa béo. Mự thường đưa cho tôi khi bắp ngô luộc, lúc mấy củ khoai,.. Hồi ấy kinh tế nhà Mự khá hơn nhà tôi. Nhưng sự hảo tâm đâu có phụ thuộc giàu nghèo. Điều chắc chắn là tình cảm của Mự dành cho chúng tôi chứa đựng trong những món quà đó - những món quà không lớn đã dành trao cho đứa trẻ nhỏ nghèo khó. Thật vậy, một miếng lúc đói bằng một đọi lúc no. Tôi được biết, sau khi tôi đi bộ đội, các em tôi ở nhà vẫn thường được Mự dành cho quà như thế.

Đầu năm 1972, ngày tôi đi chiến đấu trở về thăm nhà sau 8 năm xa cách, bà con họ hàng làng xóm đến thăm rất đông. Mọi người rất mừng vì đều biết tôi bị thươngg nặng - thập tử nhất sinh - mà cứu chữa được. Khi sang nhà thăm, Mự Chưu lẳng lặng cầm tay tôi, nghẹn ngào rưng rưng nước mắt nói: Cháu bị thương trở về là quí lắm, nhưng mẹ cháu không còn để được đón con trai. Nhà Mự thì Minh đã hy sinh ở chiến trường Quảng Trị cách đây mấy năm rồi.  (Anh Minh con trai thứ hai của Mự hơn tôi 3 tuổi ). Nghe Mự nói, tôi không nén nổi xúc động, nước mắt cứ thế trào ra.

Cuối năm 2000, chúng tôi xây dựng gia đình cho con trai. Lễ cưới tổ chức ở Hà Nội, sau đó về quê làm hơn chục mâm mời bà con đến chung vui. Quan niệm đây là bữa mời cơm thân mật, không phải là tổ chức cưới lần nữa, do đó, gia đình chúng tôi chủ định không nhận tiền mừng của bất cứ ai. Khi đến dự, Mự Chưu kéo tôi ra sân năn nỉ nói, cháu không nhận của ai thì kệ cháu, nhưng riêng Mự thì dứt khoát Mự phải mừng. Tôi phải lựa lời nói mãi, Mự mới chịu cầm lại chiếc phong bì. Tôi biết, Mự rất thực tâm khi dành ra một khoản tiền để mừng cho các cháu.

Ngày 17 - 5 âm lịch năm Mậu Tý ( 2008), Cha tôi từ trần. Hôm giỗ 3 ngày Cha tôi, mặc dù đang ở nhà anh Trân tận Quán Hành, cách nhà hơn 7 cây số, Mự Chưu vẫn yêu cầu con cháu chở về thắp hương Cha tôi. Giữa trưa trời nắng chói chang, gió Lào hầm hập, nhìn Mự đã 90 tuổi, sức khỏe  yếu, lưng còng gập người lại, tay chống gậy từ ngoài đi vào đứng khấn vái thắp hương trước bàn thờ, tôi thật nghẹn ngào cảm động.

Đầu kháng chiến chống Pháp, Mự đã tiễn chồng tòng quân giết giặc. Đến thời kỳ chống Mỹ, Mự lại tiễn hai con trai lên đường chiến đấu - Và một người con đã hy sinh tại chiến trường khi mới ngoài 20 tuổi. Mự là một đảng viên có 65 năm tuổi Đảng, một phụ nữ nông thôn bình thường. Như bao người phụ nữ Việt Nam của thời đó, Mự thầm lặng tần tảo đảm đang lo toan mọi việc, luôn tự nguyện nhận về mình phần khó khăn, dành trọn tình thương với mọi người.

Vì điều kiện không về quê, nhưng tôi biết, lễ tang Mự Chưu được tổ chức rất chu đáo, trọng thị trong tình cảm chân thành của mọi người. Nhiều người bà con nội ngoại tận trong Nam, ngoài Bắc - trong đó có người đã cao tuổi -  không quản đường xa ngái, đã về chịu tang Mự.

Mự Chưu - một con người bình dị mà thật cao đẹp về nhân cách. Mự ra đi để lại sự tiếc thương, kính quí cho mọi người thân trong họ hàng, lối xóm. Từ đây, gia đình chúng tôi mất đi một người bà con, một người hàng xóm rất đáng trân trọng. 
              Mự Chưu ơi! Cháu viết bài này như một nén hương lòng kính dâng lên linh hồn Mự. Xin cầu khẩn linh hồn Mự được thanh thản, siêu thoát, tiên cảnh nhàn du!

                                                        Mỹ Đình, ngày 11 - 6 - 2015

                                                                           NMĐ

Nhà văn Nguyễn Huy Thiệp: Tôi viết truyện "Tướng về hưu"

Đổi mới với ý thức xây dựng một cơ sở mỹ học mới từ ngay trong thực tế nội tình văn học ở trong nước là điều quan trọng nhất. Đó là điều mà các thế hệ nhà văn đổi mới trong 30 năm qua đã làm được.

Nhà văn Nguyễn Huy Thiệp

Năm 1986, “cùng tắc biến, biến tắc thông”. Ngày 15-12-1986, tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI, Đảng Cộng sản Việt Nam tuyên bố “đổi mới”. Bấy giờ tôi 36 tuổi, “tam thập nhi lập”, vừa tròn ba giáp. Hoàn cảnh đất nước bấy giờ khá thê thảm. Mẹ tôi mất ngày 12-3-1987. Sau tang mẹ, tôi ngồi viết truyện Tướng về hưu. Đám tang trong truyện y hệt đám tang mẹ tôi.

Tôi gửi bản thảo truyện Tướng về hưu cho báo Văn Nghệ khoảng tháng 4-1987. Biên tập viên bấy giờ là Ngô Ngọc Bội nhận bản thảo. Báo Văn Nghệ in truyện này ngày 20-6-1987 (gộp ba số 24, 25, 26 lại thành một số). Trong truyện, Ngô Ngọc Bội sửa chữ “tếu” thành chứ “láo” trong câu thoại: “Cái Vy hỏi: “Đường ra trận mùa này đẹp lắm có phải không ông?”. Cha tôi chửi: “Mẹ mày! Láo!”.

Thời gian này tôi mới ở miền núi Sơn La chuyển về Hà Nội, chỉ là một nhân viên quèn ở Công ty Sách - thiết bị trường học (Bộ Giáo dục), tôi chưa có tên tuổi gì ở trên văn đàn, chưa có tâm thế và sự cả gan để mắng câu thơ “đường ra trận mùa này đẹp lắm” của Phạm Tiến Duật là “láo” được (Phạm Tiến Duật cũng là thần tượng trong thời trẻ của thế hệ thanh niên chúng tôi).

Bản thảo truyện Tướng về hưu viết tay, sau này được Bùi Xuân Phái viết chữ sơn dầu trên bìa màu xanh, hiện lưu giữ trong bộ sưu tập của gia đình ông Phạm Văn Bổng, ở số nhà 93 Hàng Buồm, Hà Nội.

Bìa Đoàn Kết

Truyện Tướng về hưu xuất ngoại lập tức được in trên tạp chí Đoàn Kết số 395 tháng 10-1987 của Hội Người Việt Nam tại Pháp do Trần Hải Hạc và Bạch Thái Quốc chuyển đi, sau này được Kim Lefevre dịch và in trên tạp chí Les Temps Modernes số 512 tháng 3-1989 (tạp chí này do Jean-Paul Sartre và Simone De Beauvoir chủ trương).

CÂY VIẾT TRONG TAY THƯỢNG ĐẾ

30 năm đã qua, truyện Tướng về hưu được một số người coi là mốc đánh dấu mở đầu cho thời đổi mới văn học ở Việt Nam. Nói như lời mẹ Teresa “tôi chỉ là một cây viết trong tay Thượng đế”, truyện Tướng về hưu ngoài việc “cập thời vũ” (mưa đúng lúc), hợp về thời gian lịch sử, nó đã làm được hai việc rất quan trọng, đáng gọi là “đổi mới” ở trong văn học:

Một là về hình thức: Đây là tác phẩm đặc sắc có tính chất bạo động về ngôn ngữ (tôi dùng khái niệm bạo động về ngôn ngữ để chỉ chung cho cả một thế hệ nhà văn đổi mới cùng thời như Phạm Thị Hoài, Bảo Ninh, Nguyễn Quang Thiều, Tạ Duy Anh, Hồ Anh Thái, Nguyễn Bình Phương, Phan Thị Vàng Anh, Nguyễn Việt Hà, Lại Văn Long, Đỗ Phước Tiến, Đỗ Hoàng Diệu, Nguyễn Ngọc Tư...) Trước đổi mới, văn học chỉ có một giọng điệu mà Nguyễn Minh Châu gọi là “văn học minh họa”.

Hai là về nội dung: Đây là tác phẩm đặc sắc đưa được “đạo” vào nội dung tác phẩm văn học. “Đạo” đây nên hiểu là con đường tự nhiên, con đường thoát hiểm, con đường sống sót, con đường hi vọng. Nó là trăm ngàn sắc thái trong cuộc sống bình thường của con người ta như sinh, lão, bệnh, tử, ái, ố, hỉ, nộ, dục, ưu, lạc...

Giống như lời trong bài hát Mùa xuân đầu tiên của Văn Cao “ngày bình thường”, “mùa bình thường”, “khói bay trên sông, gà gáy bên sông”, “người biết thương người, người biết yêu người”... Dấu hiệu nhận biết đầu tiên của “đạo” là nụ cười, sau đó là những biểu hiện của tình yêu thương với lòng chẳng nỡ, tính nhân văn...

Lê Quý Đôn từng nói: “Văn chương có đạo thì thịnh, không như thế thì suy”. Văn học hướng về sự sống, “mang khuynh hướng lý tưởng và khuynh hướng duy tâm” (di chúc văn chương của Alfred Nobel) chứ không phải là văn chương vô thần, cổ vũ hoặc ngụy biện cho tinh thần thực dụng, bạo lực, cho chiến tranh, cho khủng bố (dù với tính chất gì đi nữa).

Trong mối tương quan với các truyện khác, Tướng về hưu chưa phải là truyện “đổi mới” triệt để. Truyện vẫn còn có sự rào đón trước sau trong câu chuyện của “người kể chuyện”. “Đổi mới” dứt khoát phải là truyện Không có vua, sau đó là Con gái thủy thần, Những người thợ xẻ, bộ ba truyện giả lịch sử Kiếm sắc, Vàng lửa, Phẩm tiết (thực chất bộ ba truyện này là truyện bịa đặt lịch sử. Lịch sử nào cũng bịa đặt, cũng “dường như”. Alexandre Dumas nói: “Lịch sử là chỉ là cái đinh để tôi treo lên đó trí tưởng tượng của mình”. Lịch sử nào thật ra cũng được dựng lên nhằm mục đích biện hộ, giải thích cho những tư tưởng chính trị “đang là”, “đang diễn ra”, “đang thượng phong”, “đang đắc thế” mà thôi).

Bìa Les Temps Modernes

THÊM VÀI Ý KIẾN VỀ KHÁI NIỆM “ĐỔI MỚI”

Đổi mới là thay cái cũ bằng cái mới, phù hợp với hoàn cảnh mới. Tất cả đều diễn ra trong “dịch”, trong dòng chảy lịch sử. Phản ứng lại kiểu gì với nó cũng chỉ là “chạy ngược trên chiếc thuyền xuôi”, không phải là phản ứng tích cực. Điều quan trọng là hòa nhập, đồng thuận được với hoàn cảnh.

Đổi mới có nhiều cách, nhiều “cảnh giới”: Đầu tiên phải là phá vỡ cái cũ, giống như khoan cắt bêtông, giải phóng mặt bằng, rất khó chịu, thậm chí bất công và lộn xộn. Trong văn học có lẽ đó là trường hợp của Trần Mạnh Hảo, Trần Huy Quang, Nguyễn Quang Lập... và một số cây bút ký sự như Phùng Gia Lộc, Hoàng Hữu Các...

Đổi mới trên cơ sở mỹ học cũ, có cơi nới, phản tỉnh, đắp điếm thêm. Trong văn học có lẽ đó là trường hợp Nguyễn Minh Châu, Nguyễn Khải, Lê Lựu, Mai Ngữ, Vũ Bão, thậm chí Nguyễn Khắc Trường, Dương Hướng, Hoàng Minh Tường...

Đổi mới với ý thức xây dựng một cơ sở mỹ học mới từ ngay trong thực tế nội tình văn học ở trong nước là điều quan trọng nhất. Nó hợp thời: “Tác hữu trần sa hữu/Vi không nhất thiết không” (Có thời có tự mảy may/Không thời cả thế gian này cũng không). Đó là điều mà các thế hệ nhà văn đổi mới trong 30 năm qua đã làm được. Không nên coi là sai đúng, chỉ biết rằng nó đã diễn ra, nó sống, nó tồn tại.

Văn học thật sự luôn hướng về chân - thiện - mỹ, luôn giữ gìn được bản sắc dân tộc và tìm đến sự hòa nhập trong thế giới văn minh.

                NGUYỄN HUY THIỆP


                 Theo : Tuổi trẻ oline