Đôi điều cảm nhận...

ĐÔI ĐIỀU CẢM NHẬN SAU KHI ĐỌC TRUYỆN

VÀ XEM PHIM  TƯỚNG VỀ HƯU

                                                Nguyễn Mạnh Đẩu

                                    (Bài đăng Báo QĐND ngày 28/1/1989)

Đành rằng, không sành văn chương, ít tường nghệ thuật điện ảnh, nhưng khi đọc truyện ngắn “Tướng về hưu” và mới đây lại được xem bộ phim cùng tên do chính tác giả chuyển thể sang kịch bản, tôi có đôi điều suy tư, trăn trở, xin góp một tiếng nói nhỏ vào công luận.

Tôi được biết, truyện “Tướng về hưu” của Nguyễn Huy Thiệp sau khi xuất hiện trên Tuần báo Văn nghệ một thời gian đã gây xôn xao trong đời sống văn học và trong dư luận. Nhưng rồi điều đó cũng lắng dần. Đời sống còn biết bao việc đáng bàn. Gần đây phim Tướng về hưu ra mắt lại gây ra những cuộc tranh luận khá mạnh. Người khen nhiều, nhưng người chê đâu có ít. Có người xem truyện “Tướng về hưu” như một “cái mốc” đóng vào nền văn học Việt Nam, là sự tìm tòi, khám phá mới, mạnh dạn phản ánh hiện thực với thủ pháp văn chương độc đáo, hấp dẫn. Ngược lại, có người cho rằng, thủ pháp văn chương trong truyện không có gì mới. Chẳng qua là một lối viết quá cũ, có người đã từng viết cách đây vài trăm năm, nay phục chế lại. Còn chủ đề tư tưởng, giá trị nhân văn là cái gì đáng nghi ngờ, nếu không nói là có hại. Đây là sự tái hiện một kiểu văn học hiện thực những năm 30 - 40 của thế kỷ trước, chứ đích thực không phải là văn học hiện thực xã hội chủ nghĩa. Thế mới biết, sự cảm thụ văn học không dễ thống nhất.

Với tôi, cảm nhận về truyện và phim “Tướng về hưu” diễn biến trong hai giai đoạn khác nhau.

        Một ngày đầu xuân 2011, trong lần họp mặt Đồng hương huyện Nghi Lộc (Nghệ An) tại Hà Nội, nhà thơ Anh Ngọc đã đọc bài thơ VỊ TƯỚNG GIÀ. Dù lúc đó Anh Ngọc không nói thơ tặng ai, nhưng khi nghe mọi người đều hiểu đó là bài thơ tác giả kính tặng Đại tướng Võ Nguyên Giáp. 

          Ngày 6/10/2013, chỉ sau 2 ngày Đại tướng về cõi vĩnh hằng, bằng cảm xúc thành kính của mình, nữ nhạc sĩ Quỳnh Hợp đã đưa  bài thơ VỊ TƯỚNG GIÀ lên đôi cánh âm nhạc thành ca khúc CÒN MÃI VỚI MÙA THU.

             VỊ TƯỚNG GIÀ

                                        Anh Ngọc

Những đối thủ của ông đã chết từ lâu
Bạn chiến đấu cũng chẳng ai còn nữa
Ông ngồi giữa thời gian vây bủa
Nghe hoàng hôn chầm chậm xuống quanh mình.

Bàn chân đi qua hai cuộc chiến tranh
Giờ chậm rãi lần theo dấu gậy
Đôi bàn tay nhăn nheo run rẩy
Đã từng gieo khủng khiếp xuống đầu thù.

Trong góc vườn mùa thu
Cây lá cũng như ông lặng lẽ
Tám mươi tuổi ông lại như đứa trẻ
Nở nụ cười ngơ ngác thơ ngây.

Ông ra đi
Và...
Ông đã về đây
Đời là cuộc hành trình khép kín
Giữa hai đầu điểm đi và điểm đến
Là một trời nhớ nhớ với quên quên.

Những vui buồn chưa kịp gọi thành tên
Cõi nhân thế mây bay và gió thổi
Bầy ngựa chiến đã chân chồn gối mỏi
Đi về miền cát bụi phía trời xa.

Ru giấc mơ của vị tướng già
Có tiếng khóc xen tiếng cười nức nở
Một chân ông đã đặt vào lịch sử
Một chân còn vương vấn với mùa thu.

22-9-1994

BA LẦN ĐƯỢC TIẾP KIẾN

BA LẦN ĐƯỢC TIẾP KIẾN 

ĐẠI TƯỚNG VÕ NGUYÊN GIÁP 

                                          Nguyễn Mạnh Đẩu

 Bài này viết từ ngày 11/11/2011. Nay đăng lại, sau ngày  Đại tướng đã từ trần.

       Có thể nói, thế hệ chúng tôi và cả lớp trước nữa, ai được gặp các lãnh tụ, các vị lãnh đạo cao cấp là một dịp may mắn, phấn khởi. Khoảnh khắc đó được coi là một kỷ niệm đẹp. Đặc biệt, người nào trong cuộc đời được gặp Bác Hồ thì quả thật là một niềm tự hào, vinh hạnh lớn. Và, cũng có thể nói, sau Bác Hồ là Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Điều đó dường như là một lẽ tự nhiên xuất phát từ tình cảm tự nguyện của mỗi con người, với một niềm tin lớn lao, ở một thời kỳ lịch sử đặc biệt của đất nước - cái thời mà mỗi suy tư trăn trở của lãnh tụ và các vị lãnh đạo trong sự nghiệp cách mạng đều phù hợp với niềm mong mỏi bình dị và sâu sắc của mỗi người dân.

 Trong cuộc đời quân ngũ của mình, trừ những năm tháng chiến đấu trên chiến trường, còn lại thời kỳ công tác ở cơ quan Bộ Quốc phòng, làm anh lính  mà tên gọi chung là trợ lý, rồi bền chí phấn đấu trong công tác được bổ nhiệm đến chức Phó phòng, Trưởng phòng, thuộc diện “đầu binh cuối cán” ở cơ quan cấp chiến lược, nhiều lần tôi được gặp, thực ra là chỉ được nhìn thấy (mục sở thị) các bậc lãnh đạo trong các buổi lễ lớn và được nghe các “cụ” giảng giải từ xa với một sự trọng vọng, ngưỡng mộ. Mãi tới sau này, từ năm 1992 trở đi, trên các cương vị, nhiệm vụ và tính chất công tác cao hơn, tôi mới có dịp được gặp gỡ, tiếp kiến, thậm chí là được tiếp chuyện thân mật, cởi mở với một số cán bộ cao cấp nhất của Đảng, Nhà nước, Quân đội. Trong đó, một số lần, tôi may mắn được tiếp kiến Đại tướng Võ Nguyên Giáp - vị tướng huyền thoại của nước ta và được biết, cách đây không lâu, Ông đã được Hội đồng khoa học có tên tuổi của một nước ở phương Tây bình chọn là một trong mười danh tướng kiệt xuất trong mọi thời đại của thế giới. Tôi xin kể đôi điều về ba lần ấn tượng nhất trong số lần tôi được tiếp kiến Ông.

ANH VĂN VẪN SỐNG...

ANH VĂN VẪN SỐNG 
TRONG TÂM THỨC NGƯỜI ĐỜI

                                                                               Minh Hải

                                

Đại tướng Võ Nguyên Giáp và tác giả bài báo

                                              

            Vẫn biết rằng sẽ có một ngày, đồng bào và đồng chí phải đón nhận một cái tin đau buồn đến thắt lòng là Anh đã ra đi, đi về cõi vĩnh hằng.

          Vẫn biết bây giờ người sống thọ ngoài tuổi bách niên là hiếm nhưng ai nấy đều mong sao Anh đại thọ thêm nhiều năm nữa rồi hãy ra đi.

          Vẫn biết “sinh lão bệnh tử” là một quy luật không thể khác được nhưng đồng bào, đống chí vẫn muốn từ “lão” đến “tử” nên kéo dài thêm ra đối với Anh hơn nữa.

ĐẠI TƯỚNG CỦA LÒNG DÂN
 
Kính dâng hương hồn Đại Tướng Võ Nguyên Giáp 
 

                                         NGUYỄN MINH KHIÊM

Vẫn biết Người đi như thế rất thanh cao
Sau siêu thoát, Người đã thành Đức Phật!
Nhưng giây phút tiễn đưa mãi mãi là sự thật
Hoa rợn đường giá không phải hôm nay!

Già trẻ gái trai nước mắt nghẹn hàng cây
Chảy mãi về khu nhà số 30, Hoàng Diệu
Chuông chùa vọng một ngày Thu nặng trĩu
Hàng cây buồn lời biệt đẫm thương đau!

Phát hiện sắc phong...

Phát hiện phong sắc lụa quý hiếm, 

có niên đại gần 400 năm

(Dân trí) - Thông tin từ Ban Quản lý Di tích và Danh thắng Nghệ An cho biết, một bản phong sắc lụa cổ quý hiếm, có niên đại gần 400 năm đã được cơ quan này phát hiện tại xóm 3, xã Nghi Hợp (Nghi Lộc, Nghệ An).

Ngày 8/7/2013, Ban Quản lý Di tích và Danh thắng Nghệ An cho biết vừa phát hiện một bản sắc phong lụa cổ quý hiếm và độc đáo nhất từ trước tới nay. Được biết, sắc phong lụa cổ quý hiếm này được tìm thấy tại nhà thờ họ Nguyễn Trọng (ở xóm 3, xã Nghi Hợp, Nghi Lộc, Nghệ An).

Chữ NHẪN hay chữ NHÂN

                                   Kính viếng Đại tướng Võ Nguyên Giáp

                                                                                                                                            Hoàng Minh Tường

          

 Sự kiện Đại tướng Võ Nguyên Giáp ra đi và đám tang của ông đã mấy ngày nay là đề tài bàn luận sôi nổi khắp cả nước. Các cựu chiến binh và người về hưu, những người từng có thời gian là “ lính Tướng Giáp” hoặc từng gặp gỡ Đại tướng,  càng có nhiều chuyện giãi bày.

            Ngẫm lại cuộc đời của Đại tướng, người ta bàn nhiều đến chữ 忍“Nhẫn”.

            - Ông sống được với các đồng chí của mình cho đến tuổi Trời 103 là nhờ ông biết thờ chữ 忍 “ Nhẫn”. Kiên nhẫn. Nhẫn nhịn. Nhẫn nại. Thậm chí  Nhẫn nhục.

            Mở đầu cuộc bàn luận trong  buổi thể dục sáng của các cụ về hưu trong khu dân cư của tôi, là chuyên đề về Tướng Giáp và chữ “Nhẫn” .

            - Chữ  忍“Nhẫn” trong chữ Hán gồm chữ 刀“Đao” ở trên và chữ 心“Tâm” ở dưới. Đao thọc vào tim mà vẫn sống bình thường là người biết tự kiềm chế, biết nhẫn nhịn lắm - Một cụ nói.

            Cụ khác chữa lại:

            - Trong các loại từ điển Hán - Việt, từ Khang Hi tới Từ Hải, tới Đào Duy Anh đều giải thích: chữ 忍“Nhẫn” gồm chữ 刃“ Nhận”( chứ không phải “Đao” ở trên, chữ 心“Tâm” ở dưới. “Nhận” tức là mũi dao nhọn.

            Giáo sư  Nguyễn Đình Chú, nhà Hán học thâm thuý, nhà sư phạm tài danh, từ nãy chỉ tủm tỉm cười, giờ mới nói:

            - Không phải chữ “Nhận” mà cũng không chỉ có chữ “Đao”. Các vị nhìn tinh ý mới thấy một nét phẩy của bộ 丿“phiệt” dưới chữ 刀 “Đao” không? Đó là chữ 乂(刈)“Nghệ” ẩn. 刈“ Nghệ” tức là tài giỏi, là trị vì, được dân yêu.Vậy chữ “Nhẫn” gồm ba chữ 刀,乂(刈),心“Đao”, “Nghệ”, “Tâm” hợp thành. Giáo gươm đâm vào tim thì đau đớn, nhưng biết cách chế ngự, có tài nghệ vượt qua thì được dân tin, dân yêu…

            Mọi người gật gù tâm đắc, cho là kiến giải cao sâu.

            Một cụ nói:

            - Thế thì chữ 忍“Nhẫn” này hợp với Đại tướng. Nhưng theo thiển ý của tôi, nếu nói về Ông thì chỉ một chữ “Nhân” , tức là chữ Người Viết Hoa là đủ …

            Đợi mọi người ra về, giáo sư Nguyễn Đình Chú kéo tôi lại, nói nhỏ:

            - Hôm qua hội 翹學“Kiều học” bọn mình vừa đến 30 Hoàng Diệu kính viếng Đại tướng. Người đến viếng đông hơn sức tưởng tượng. Ông biết mình đã ghi vào sổ tang thế nào không?

            - Dạ - Tôi không dám trả lời mà chú ý lắng nghe.

            - Tất nhiên ngoài cảm xúc tiếc thương, ngưỡng vọng, lúc ấy chợt nghĩ đến những biến cố lịch sử của đất nước, tôi có viết một câu thế này: “ … Trong những công lao vĩ đại của Đại Tướng với Đất nước, còn có công lao này:  Ông là người đứng ngoài mọi sai lầm của lịch sử”.

            Tôi chắp hai tay lạy vị  giáo sư, hậu duệ của Đại công thần triều Lê, Nguyễn Xí , một nhà Hán học uyên thâm và mẫn tuệ bất chấp tuổi tám mươi.

                                                                           

         Hà Nội, 9/10/2013

              HMT       

Một kỷ niệm...

                                                     

                        KỶ NIỆM VỀ MỘT LẦN ĐƯỢC TIẾP KIẾN
                                  ĐẠI TƯỚNG VÕ NGUYÊN GIÁP

                    (Bài đăng Báo QĐND ngày 9/10/2013)

                                                                         Nguyễn Mạnh Đẩu

Từ phải qua trái: Nguyễn Mạnh Đẩu, Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Đỗ Quang Bích, Đinh Công Cử

                        

        Để chuẩn bị kỷ niệm 50 năm Ngày Truyền thống ngành chính sách quân đội ( 26/2/1947 – 26/2/1997), lãnh đạo Cục Chính sách - Tổng cục Chính trị đã cử mấy cán bộ đến thăm, báo cáo, xin ý kiến chỉ đạo của Đại tướng, đồng thời kính mời Ông dự lễ kỷ niệm 50 năm ngày Truyền thống ngành chính sách quân đội sẽ được long trọng tổ chức vào ngày 26 tháng 2 năm 1997, tại Hội trường Bảo tàng Hồ Chí Minh.