10 THÍCH CỦA NGƯỜI GIÀ

Sưu tầm

Một thích trong túi có tiền
Ai mời hiểu hỷ khỏi phiền cháu con
Hai thích được bát canh ngon
Cao lương mỹ vị có còn răng đâu
Ba thích con cháu rể dâu
Gia phong giữ nếp, hàng đầu hiếu trung
Bốn thích thỏa mãn riêng chung
Ăn riêng nhưng ở gần cùng cháu con
Năm thích hàng xóm vuông tròn
Tắt đèn tối lửa mất còn có nhau
Sáu thích sống thọ, chết mau
Ốm lâu con khổ, lại đau thân mình
Bảy thích xã hội gia đình
Cờ bạc, ma túy - thực tình tránh xa
Tám thích mồ mả ông cha
Xây cất tôn tạo ít ra bằng người
Chín thích đầy ắp tiếng cười
Được hưởng những phút vui tươi hàng ngày
Mười thích phút chót Trời đày
Tùy tiền biện lễ chớ vay mượn nhiều.

Tuổi già mong ước mười điều
Thực tế đạt được bao nhiêu còn tùy
Sống vui, sống khỏe khôn bì
Nam Tào có lệnh ra đi nhẹ nhàng!

THÂN TẶNG BẠN GIÀ

                         Khuyết Danh

Chúng ta sau bảy tám mươi
Đều là cái tuổi nghỉ ngơi an toàn
Sồng những ngày sức tàn tật bệnh
Được tháng ngày khỏe mạnh là vui
Chỉ mong được chút thảnh thơi
Để mà an nghỉ yên vui là mừng
Những chuyện đời xin đừng suy nghĩ
Thêm phiền lòng rầu rĩ tâm can
Cuộc đời sống đã khô khan
Làm sao cho chuỗi ngày càng được yên
Rồi một sớm qui tiên là hết
Trần gian ai thoát chết đâu mà
Trăm năm trong cõi người ta
Buồn vui sướng khổ chỉ là mộng thôi
Cõi trần thế hết cười là khóc
Lợi với danh lăn lóc đua chen
Thôi thì ganh tị, ghét ghen
Tham lam ích kỷ đê hèn khó coi
Trông chán ngán tình đời giả dối
Thiếu nghĩa nhân toàn lối bịp lừa
Luân thường đạo lý thờ ơ
Dưới trên đảo ngược, càng dơ dáng buồn
Rồi hai chữ vô thường là hết
Giàu với sang cũng hết mà thôi
Một khi mắt nhắm tay xuôi
Bạc vàng châu báu trả rồi, tay không
Ngẫm kiếp người mà lòng ngao ngán
Đến tuổi già mới chán mới ghê
Chữ rằng sống gửi thác về
Đời là cõi tạm say mê làm gì
Có đồng nào ăn đi đừng tiếc
Sống bao lâu keo kiệt làm chi
Biết rằng chết chẳng mang đi
Mà sao khi sống chi li từng đồng
Cõi trần thế còn bao người dại
Quá kiệt keo làm hại cho thân
Cái lãi sống ở dương trần
Là được thỏa mãn vào thân tháng ngày
Ta được sống hôm nay hãy hưởng
Đó chính là phần thưởng Trời cho
Cuộc đời sống chỉ bo bo
Quanh năm toan tính chỉ lo làm giàu
Số mệnh hết mong cầu chẳng được
Đã mấy ai mong ước mà nên
Kiếp người hai chữ tử sinh
Ang hèn với cả nhục vinh : số Trời
Sống biết hưởng là người sáng suốt
Sống kiệt keo là dốt là ngu .

Một cơn gió thoảng bay vù
Là buông xuôi hết, ngàn thu suối vàng !

TỪ ĐIỂN TIẾNG NGHỆ BẰNG VĂN VẦN

( Sưu tầm )

Con trâu thì gọi “con tru”
Con dâu thì gọi “con du” trong nhà
“Mấn” là “váy”, “ngái” là “xa”
“Đi mô?” để hỏi ai là “đi đâu? ”
“Nác su” ý nói “nước sâu”
“Trấy bù” để gọi “quả bầu” đấy nha
“Gác bếp” thì gọi là “tra”
“Lông cơn” thực chất đó là “trồng cây”
“Ra sân” thì nói “ra cươi”
“Đi nhởi” ý nói “đi chơi” ấy mà
“Chúng tao” thì nói là “choa”
“Các bạn”, thân mật gọi là “bọn bay”
“Tê” là “kia”, “ni” là “này”
“Mi” mần” ý nói là “mày “làm” thôi
“Chộ” là “thấy”, “nhác” là “lười”
“Mắm tôm” cứ gọi “ruốc hôi” đúng liền
“Đọi” là “bát”, ”nôốc” là “thuyền”
“Khủy chân” đích thị có tên “lắc lè”
“Đàng” là “đường”, “đấy” là “tè”
“Thế thôi” thì nói “rứa hè” là xong
“Núi” là “rú”,“rào” là “sông”
“Ngá khu” tức thị “ngứa mông” thật rồi
“Mơ” là “mớ”, “thúi” là “hôi”
“Nỏ nhởi” ý nói “không chơi” đó mà
“Tê” là “kia, “tề” là “kìa”
“Cái môi” tên gọi “cái thìa” đó em
“Đánh nhau” – “đập chắc” nhớ liền
“Ra răng” là muốn hỏi em “thế nào”
“Ả” là “chị”, “tau” là “tao”
“Rứa” là “thế”, “răng” là “sao” đó mà
“Bổ” là “ngã”, “mả” là “mồ”
“Lọi cẳng” để nói đó là “gãy chân”
Vải “đen” ắt hẳn vải “thâm”
”Trụt quỳn” ý nói “tụt quần” thế thôi
“Dốc” là “trôộc”, “đôộng” là “đồi”
“Mui” là để chỉ cái “môi” trước mồm
“Đầu” là “trôốc”, “hun” là “hôn”
“Ló” chưa hết là “Lúa” còn đấy em
“Ngượng ” là “rầy” “thích” là “sèm”
Ai hỏi đến “lả” thì châm “lửa” liền
“Nỏ” là “không” nhé, đừng quên
“Lá trù” chính xác là tên “lá trầu”
“Mắc” là “bận”, “mô” là “đâu”
“Ăn nể” , “ăn vã” như nhau cả mà
Có người gọi “bọ” là “cha”
“Nương” là “vườn”, “rẫy” gọi là “nương” thôi
“Bù rợ” “bí đỏ” đúng rồi
“Nước chè” quê bạn, quê tôi “nác chè”
“Náng” là phải “nướng” đó nghe
Gọi mang lọ “mói”, thì bê “muối” liền
"Trốc cúi” là “đầu gối” chân
Nói “đài” múc nước phải cầm “gầu” ngay
“Chủi” là cái “chổi” đây này
Nói “rờ” thì cứ đưa tay mà “sờ”
“Lúc này” tạm nói là “dừ”
“Luộc kỹ” nhé, “Loọc nhừ” nha,
“Con ga” để chỉ “con gà”
“Con bê” choa nói đó là “con me”
“Con suối” cứ gọi là “khe”
”Châu chấu” ngoài đó, ở quê “cào cào”
“Hồ” nước được gọi là “bàu”
“Cá quả” cứ gọi “cá tràu” không sai
“Con người” thì nói “Con ngài”
”Cù cu” tên gọi của loài “bồ câu”
“Tối” nói “túi”, “túi” nói “bâu”
“Con sâu” có chỗ gọi “trâu” thật mà
“Hổ bắt” thì nói “khái tha”
“Muỗi”, “giòi” thì gọi đó là “mọi”, “troi”
“Con ruồi” thì nói “Con ròi”
Bắt “tôi” “Nhúng” đít thì “tui” “trụng” quần
“Con giun” phải nói “Con trùn”
“Với chắc” có nghĩa là cùng “với nhau”
“Lộ mô” có nghĩa “chỗ nào”
Nói “vo trôốc” là “gội đầu” đó em
“Gạo” thì gọi “gấu” đừng quên
Ai nói đến “trự” nhớ liền “chữ” ngay
”Chạc” là để chỉ cái “dây”
Nói đi “đâm” gạo hiểu ngay “giã” rồi
Cả anh, em mẹ tới chơi
Đều chào là “cậu” thế thôi em nờ
“Sạo” thì phải hiểu là “ngô”
”O” là bác gái và “cô” đó mà
“Mẹ chồng” vẫn gọi “mụ gia”
“Ràn tru” phải hiểu đó là “chuồng trâu”
“Ròi bu” ý nói “ruồi bâu”
Hỏi nơi “rửa bát” là đâu “lộ chồ”
Gọi “vợ” là “gấy”nhớ cho
Nói “Nhôông” ắt hẳn chính là “chồng” thôi
“Dao khoắm” là “rạ” đúng rồi
Bảo đi lấy “toóc” thì lôi “rạ” về
“Ruộng” là gọi “roọng” đó nghe
“Anh nha” cứ nói “eng hè” là xong
“Suôn” là “thẳng”, “ngoẹo” là “cong”
“Nỏ mần răng cả” là “không việc gì”
“Gõ đầu” là “trọi trốc” mi
“Kệ tau” ý nói làm gì “mặc tôi”
“Trúp vả” để chỉ cái “đùi”
“Ả nậy” – “chị lớn” biết rồi chứ em,
“Ngong” là “ nhìn”, “coi” là “xem”
“Ả va” – “chị ấy” mong em chớ cười
“Lớn” thì nói “nậy” thế thôi
“Lõi” ngô, lõi mít nói “cồi” đừng lo
“Cây cọ” choa nói “cơn tro”
Gọi “tắn”, gọi “tít” “rắn” bò “rết” ra
“Mạo” là cái “mũ” đó nha
Trong đó từ “rạc” nghĩa là “xác xơ”
“Anh” là “eng”, “cô” là “O”
“Mun” trong bếp củi là “tro bếp” mà…
“Hãi” ma tức là “sợ” ma
Nói ai “khun nậy” chính là “lớn khôn”
“Cái ghế” thì gọi “cấy đòn”
“Ăn vụng” – “ăn phúng” là con một nhà
“Bà già” thì gọi “mụ tra”
Mẹ kêu lấy “đúa” cầm ra “rổ” này
“Tâm thần” thì gọi “ra ngây”
“Nồi đất” thì lại gọi ngay “trách bù”.

Lại bàn về Đặc sản quê nhà : TIẾNG NGHI LỘC

Khi đọc một vài bài tôi viết về Đặc sản quê nhà : TIẾNG NGHI LỘC, trên Facebook, bạn Nghiêm Quốc Huy có nói: “ Gốc người Nhật có thể ở Nghi Lộc cũng nên?” . 

Quả thật, điều này nếu đúng thì thật may. Hậu duệ ở xứ Mặt Trời Mọc giàu có, thông minh, kinh tế phát triển, trình độ khoa học công nghệ cao, mà dành phần đầu tư cho quê cha, đất tổ Nghi Lộc thì quí biết chừng nào! 

Nhưng để có điều đó, không thể chỉ căn cứ vào ngữ điệu phát âm mà kết luận được. Muốn chứng minh một cách có luận cứ khoa học, thì các nhà: gia phả học, dân tộc học, nhân chủng học, ngôn ngữ hoc,… phải dày công nghiên cứu rất công phu. Hic

Thực tế thì, không phải đến bây giờ bạn Nghiêm Quốc Huy mới có nghi vấn. Cách đây đã hơn 20 năm, vào tháng 9/1993, trong một chuyến đi công tác ở Singapore, một hôm tôi và anh Võ Văn Phương, Trưởng phòng Chính sách Cục Tài chính / Bộ Quốc phòng, cùng quê Nghi Lộc, vào siêu thị xem hàng hóa. 

Khổ nỗi, cả tôi và Phương đều không biết tiếng Anh, tiếng Hoa là hai ngôn ngữ chính ở Singapore. Khi chuẩn bị vào mua một chiếc cát - sét, anh em xì xồ nói chuyện với nhau bằng tiếng Nghi Lộc. Người bán hàng hỏi: Japanis ? Phương nói: Việt Nam. Nghe xong, người bán hàng vui vẻ giơ lên giơ xuống cả hai tay. Phương hỏi tôi, nó nói cái gì đấy anh. Tôi bảo, chắc nó bảo Việt Nam ta đang phát triển mạnh từ sau Đổi mới!

Buồn cười nhất là khi hỏi giá tiền. Trước khi đi siêu thị, anh Hoàng thành viên trong Đoàn công tác bày cho Phương vài câu tiếng Anh. Và anh Hoàng dặn thêm, ở đây họ dùng hai loại tiền: Đô la Singapore và Đô la Mỹ. Dọc đường đi, Phương lẩm nhẩm mấy từ mua hàng. Thế nhưng khi hỏi giá, Phương quên hẳn, ngẩn mặt như ngỗng ỉa, rặn ra được mấy từ : Hau - mát - đô la - Oasinhtơn ? ( Có thể, lúc ấy do Phương nhìn thấy trên đồng Đô la Mỹ có ảnh Cố Tổng thống Oa - Sinh - Tơn mà hỏi vậy). Người bán hàng trố mắt ô, ô, ô…ra điều không hiểu ông Việt Nam này định nói gì! 

Về nhà, tôi kể lại chuyện này, mọi người cười đau cả ruột.

Lần khác, anh Phương đến làm việc với Cục Chính sách. Khi xong công chuyện, Phương tạt vào phòng tôi nói: "Anh Đẩu ạ, hôm nay ta nói với nhau một bữa tiếng Nghi Lộc cho thật sướng, chán mồm thì thôi ". Vậy là, anh em bù khú hết chuyện này sang chuyện khác một cách thoái mái. 

Khi cô văn thư lên chuyển công văn, thấy lạ hỏi: “ Các anh nói chuyện với nhau bằng tiếng nước nào đấy? Nhật Bản à?". Hic

Thưa quí vị! Tác giả cam đoan: Hai mẩu chuyện trên đây là sự thật 100 % !

Đặc sản quê nhà : 

TIẾNG NGHI LỘC

( Tiếp )

Người Việt học ngoại ngữ khó - càng có tuổi, càng khó; học rồi quên cứ như leo cột mỡ, lên rồi tụt xuống nhiều lần - Nhưng học nội ngữ Nghi Lộc thì rất dễ. Đơn giản thôi. Tiếng Việt chỉ cần bỏ hết cả 5 dấu ( sắc, hỏi, huyền, ngã, nặng ) là thành tiếng Nghi Lộc. Không tin, bạn thử nói vài câu xem có đúng không?!

Có lập luận giải thích về việc người Nghi Lộc nói không dấu là: Thuở xưa, đã lâu lắm rồi, những ông tổ, bà tổ của các vùng quê nước Việt tập trung tại một nơi để bàn bạc thống nhất ngôn ngữ. Cuối cùng, đến hồi bàn về các dấu là khó nhất. Mọi người đều tập trung cao độ. Riêng ông tổ của Nghi Lộc là một thanh niên thuộc diện typn. Ngồi cạnh mấy bà tổ ở Bắc Bộ rất xinh đẹp, ông tổ Nghi Lộc được dịp tán tỉnh say sưa. Đang lâng lâng dạt dào cảm xúc, ông hỏi mấy người phía trước là cuộc họp đang bàn về cái chi. Khi biết là đang bàn về các dấu, ông tổ Nghi Lộc nói: Thôi ! khỏi cần, rối rắm, phức tạp quá. Quê choa cứ để nguyên thế, không cần dấu chi cả, đơn giản dễ nói ! 

Khởi thủy ban đầu là thế. Không biết có đúng không?!

Có một thực tế: Người dân tộc và người nước ngoài khi học tiếng Việt đều kêu khó nhất trong tiếng Việt là sử dụng các dấu. Chẳng thế mà, người dân tộc và người nước ngoài khi nói tiếng Việt gần giống tiếng Nghi Lộc. Hic

ĐÔNG

                 Phương Hà

Đông đến rồi ư đông
lá bàng loang đỏ nhức
ngọn đèn vàng lay lắt
đêm dài hun hút sâu

Bầu trời nào xanh cao
thoắt nhuốm màu xám ngoét
ngọn gió nào trở mặt
quét già ngõ xóm quen

Thương thay những cánh đồng
sương muối trùm kin mặt
khoảnh vườn thu rau biếc
giờ còn trơ cải ngồng

Em ngồi bên bậu cửa
gió đông về trêu ngươi
còn ít nắng vàng rơi
luồn kim đan thành áo

                    CẢNH ĐẸP MÙA THU

Đặc sản quê nhà : 

TIẾNG NGHI LỘC

( Tiếp )

Do tiếng nói của người Nghi Lộc khó nghe, nên khi giao tiếp với người vùng khác dễ bị hiểu lầm.

Thời bao cấp, có ông Nghi Lộc ra Hà Nội chơi. Một hôm, ông ăn mặc rất chỉnh tề đi vào Cửa hàng bách hóa. Trước quầy, ông gặp một người bạn cùng quê, vồ vập hỏi han nhau rõ to: " Mi ra khi mô. Ra mân chi ", " Tau ra bưa qua. Ra nhơi nha o tau". Mọi người xung quanh lắc đầu không hiểu họ nói gì. Tiếp đó, ông hỏi cô mậu dịch viên : " O ban cho tui cây chac điu " ( Cô bán cho tôi cái giây cao su ). Cô mậu dịch viên nghe không hiểu gì, lại tưởng ông là người nước ngoài, bèn lịch sự nói : " Thưa ông, tôi không biết tiếng Nhật ạ".

Hồi đánh Mỹ, có ông người Nghi Lộc làm cán bộ của Nông trường Quyết Thắng ở Vĩnh Linh ( Quảng Trị ) thích ăn trứng vịt lộn. Nhưng rất ngại dùng tiếng Nghi Lộc để hỏi mua, sợ bị hiểu lầm, ông buộc từ tốn nói trệch : " Cô bán cho tôi mấy quả trứng vịt ấp dở".

Tương truyền, ông Hoàng Đan khi làm Sư đoàn trưởng, các Trung đoàn trưởng trong Sư đoàn phải chọn một Trợ lý là người Nghi Lộc để làm phiên dịch. Nếu không, dễ bị hiểu sai khi nhận nhiệm vụ, phát sinh rắc rối.

Nhiều người đặt câu hỏi: Tại sao Nghi Lộc là một huyện nhỏ, nghèo, vậy mà, qua mấy cuộc chiến tranh, lại là huyện có nhiều Tướng vào loại nhất nước Việt. Cách tiếp cận và giải thích nguyên nhân khá phong phú theo từng góc nhìn : do thế đất, do truyền thống, do phong thủy, do văn hóa, v, v... Nghe ra, đều có lý cả. Nhưng, có một cách giải thích nguyên nhân là do tiếng nói. Lập luận khá chặt chẽ, logic. Này nhé, người Nghi Lộc làm chỉ huy ở mọi cấp tính cách thường nóng nảy, quyết liệt. Khi lâm trận, giữa lúc chiến trường mịt mù bom đạn, tình huống xẩy ra bất ngờ chóng vánh, cán bộ cấp dưới ( quê ở vùng khác ) xin ý kiến chỉ huy là người Nghi Lộc. Nghe xong, chỉ huy nói, cấp dưới không hiểu gì, hỏi lại thì sợ bị quát. Thế là, cấp dưới vâng đại cho xong. Còn xử lý tình huống thế nào thì tự giải quyết hợp lý theo điều kiện cụ thể và khả năng của mình. Kết cục, nếu trận đánh giành thắng lợi giòn dã, ông chỉ huy hể hả : " Hăn đanh đung như tau noi". Ngược lại, trận đánh thua, ông quát : " Thua la đung, vi tau noi một đăng, hăn làm môt neo". Khẩu thiệt vô bằng. Có ai ghi âm lời ông khi lâm trận để phân xử đúng sai. Cứ thế, cứ thế... Trong mọi trường hợp, cấp trên bao giờ cũng đúng! Hic. Việc này, người viết tếu táo cho vui. Đó không phải là sự thật! Hihi

Có lần, Trường Phổ thông cấp 3 Nghi Lộc phát động thi đua năm học mới. Hôm đó có mời ông V S H Chủ tịch huyện đến dự. Trong phần phát biểu, sau khi động viên biểu dương thành tích năm học trước ; cổ vũ thầy, cô giáo và học sinh Nhà trường trong năm học mới, ông Chủ tịch tuyên bố: " Tôi đê nghi các thây, các cô và học sinh toan Trương thi đua phân đâu đoạt dai thi đua. Ma tui cung công khai noi thât: Dai của Chu tich huyên la to, đang hoang. Thây hay cô hoăc hoc sinh nao gioi đêu co thê giât dai đươc". Nghe xong, các cô giáo người vùng khác ngượng chín mặt . Hic

Lần khác, đoàn sinh viên Trường Đại học y Hà Nội vào thực tập ở Bệnh viện Nghi Lộc. Một hôm, có nam sinh viên gấp gáp đi từ phòng cấp cứu đến phòng ông L Giám đốc Bệnh viện, báo cáo: " Thưa anh! Gay quá, em mới thăm khám một trường hợp thấy lạ quá. Thân nhiệt của bệnh nhân đo được là 39 độ. Nhưng theo lời khai của bệnh nhân, thì nhiệt độ "nơi ấy" lại thấp hơn. Điều này trái với lý thuyết học ở Trường là: Ai cũng vậy, nhiệt độ " nơi ấy" bao giờ cũng phải cao hơn nhiệt độ toàn thân nửa độ.

Nghe báo cáo, Giám đốc Bệnh viện đi cùng y sinh đến gặp bệnh nhân. Đó là một thiếu phụ chừng 30 tuổi, quê ở xã Nghi Thuận. Nghe bác sĩ hỏi, chị ấy trả lời : " Thưa bac si ! Không hiêu sao, mây bưa nay, ngươi em nong lôn ret ". Nghe xong, Giám đốc phì cười nói: Khổ thân, ngôn ngữ bất đồng. Cô ấy nói là mấy bữa nay không hiểu sao, người cô ấy nóng lẫn rét ! Hic