NGUYỄN DU - THIÊN TÀI : 

                  VẤN ĐỀ ĐÃ QUEN MÀ CÒN LẠ

 ( Nhân dịp đón nhận danh hiệu Danh nhân văn hóa Nguyễn Du được         Unesco tôn xưng và kỷ niệm 2015)

                                      

                                                          Giáo sư Nguyễn Đình Chú

      Đánh giá tài năng của con người trong cuộc sống thì không gì cao bằng hai chữ thiên tài. Với văn chương, cũng đã có các thuật ngữ như: văn hào, thi hào, đại văn hào, đại thi hào. Nhưng vẫn ít nhiều sau hai chữ thiên tài.

Trang thơ

Mẹ Tổ quốc

Nơi họ ngã

Rừng đã xanh trở lại

Lối qua trường

Tiếng trẻ mọc sau mưa

Những Dốc Miếu, Cồn Tiên mờ khói đạn

Chưa ngủ yên trong mắt mẹ bao giờ

Không có lẽ Mẹ chỉ là ký ức

Một tượng đài trầm mặc ở trong thơ

Khi bất tử Mẹ hóa thành Tổ quốc

Đất là nơi máu thắm đến trổ cờ

Đất nhọc nhằn những hạt giống tự do

Nằm thao thức giữa bom, mìn, cạm bẫy

Chiến tranh qua rồi các con không trở lại

Mắt mẹ buồn dằng dặc dưới đêm sương

Những người mẹ bao năm còn trông ngóng

Nắm xương con lưu lạc giữa âm thầm

Những Đường 9, Khe Sanh còn khét lửa

Mùa mưa qua đâu chỗ các con nằm

Mẹ Tổ quốc chưa bao giờ yên ngủ

Mẹ Tổ quốc vẫn từng ngày ghi nhớ

Những người con trong đất sẽ trở về

Sẽ trở về trong ký ức rồi đi…

NGUYỄN VIỆT CHIẾN

Hải âu

Hải âu bay về biển

chân trời nào ngựa Gióng đang bay

đồng xu bé ước ngày mừng tuổi

phiên chợ đầu năm bánh bỏng, bánh dày…

Nửa đêm về sáng

hơi mưa xuân nhú lộc trong vườn

những mái nhà ấm hơi thở bể

mưa nhẹ như ru

tóc cũng êm ru mà bạc trên đầu.

Tháng ngày ra đi, lòng ta ở lại

biển vẫn đây

dào dạt luân hồi

Mùa xuân viết gì lên cánh trắng

hải âu bay như giấy lên trời

giấy chưa viết thì cánh buồm sẽ viết

gió viết buồm lên sóng. Ra khơi!

VŨ QUẦN PHƯƠNG

Lời hoa cỏ

Chiều suông em đứng ngắm gió trải trên cánh đồng

Và nhớ thế, biết không?

rầm rì lời hoa cỏ...

Này, gửi vào trong gió chút nồng nàn men môi

Này, gửi vào mây trời hương thơm xuân... mềm ấm

Này, gửi vào tiếng sấm rằng em, em yêu anh

Ơi ngọn gió mát lành

Gửi anh cho em nhé!

NGUYỆT VŨ

Hẹn với Huế

Hẹn với Huế một ngày nào thật đẹp

Ta lại vô thăm hăm hở thuở ban đầu.

Sao thế nhỉ?-duyên phận nào xui khiến-

Một phần đời ta với Huế liền nhau...

Ta yêu Huế tự bao giờ chả biết

Chỉ biết yêu như một kẻ cuồng si

Đã bao lần ta sẵn lòng đón chết

Cho Huế thân thương mãi xứng đất Kinh kỳ...

Nguyệt Biều ơi! Thương Hương giang còn nhớ

Đêm trăng xưa, giặc vãi đạn vào ta;

Ta thoát chết-nhờ sông Hương che đỡ

Đạn xèo xèo trên mặt nước, làn da

Thời binh lửa đã điệp vào lặng lẽ

Ký ức ta cũng lặng lẽ trầm mình;

Ta giữ lại riêng thâm tình với Huế

Mối tình đầu choáng váng, phiêu linh!...

HOÀNG CÁT

Tiễn anh

Chiều nay tiễn anh lên biên giới

Em lại nhận về nỗi cô đơn

Nơi anh đến có lửa tình đồng đội

Em thấy như mình được sưởi tâm hồn.

Muốn gửi theo anh cả tấm tình

Quê nhà trong mỗi bước hành quân

Biển không yên ả, ngàn đêm thức

Đảo muốn nói gì với mùa xuân?

LÊ VĂN VỌNG

Nếu em làm ngơ

Bàn tay em xoay dẻo mềm như múa

dáng bình cao cao gợi dáng thon tròn

nét hoa văn ấy tỏ mờ trong lửa

mồ hôi đọng má anh càng yêu hơn

Khung xương của bình gợi hồn của đất

ngôn từ của em liệu có vững bền

chuốt ủ bàn tay ấm tình men chắc

qua ngàn độ lửa vây bủa cuồng điên

Tình anh mỏng manh cất từ đất lạ

hồn anh bện lửa nên dáng nên hình

nếu em làm ngơ e chừng dễ vỡ

và rớt bên trời ngay dưới tay em…

NGUYỄN THANH KIM

Ngõ quê

  Em từ phố chợ về thăm

Lạc ba bốn ngõ, vẫn nhầm ngõ quen…

  Ngõ xưa tắt lửa tối đèn

Em ngồi gạt nắng chờ xem nụ đào

  Ngõ xưa em khỏa cầu ao

Con rô lúng búng nép vào đám rong…

  Tết về ngâm ngọn gió đông

Tháng ba ngày tám lúa đồng tẽ ba…

  Bây giờ anh cũng đi xa

Em về gặp gió qua nhà thênh thang

  Làng giờ còn lại tên làng

Ngõ giờ còn lại đôi hàng gạch vênh…

  Đường làng giờ rộng thênh thênh

Lũy tre khóm duối đã thành cổ xưa…

  Rồi đây ngày nắng đêm mưa

Nhớ về ngõ cũ… lại mơ… có làng!!!

ĐỖ HÀN

Ảnh minh họa: ANH KHOA

Chợ nổi Cái Răng

Đánh thức em đi chợ nổi Cái Răng

Ngắm bình minh nhuộm hồng con sóng

Cầu sông Hậu ngang sông lồng lộng

Thuyền ghe như mắc cửi trên sông.

Chen chúc thanh long xoài dưa mít ổi

Sóng sánh mạn thuyền đằm nặng trái cây

Lời chào hàng treo trên cây bẹo

Thân thương tà áo gió bay bay…

Miền châu thổ đất đai hào phóng

Rau trái tươi từ những miệt vườn

Bồng bềnh chợ họp ngay trên sóng

Nắng gió sớm mặt sông thơm hương

Thoáng đãng dập dềnh vui tấp nập

Hồn hậu nói cười, thơm thảo bàn tay

Giỏ tay em vàng xanh đỏ tím

Đong đầy hương đất miền Tây.

CHUNG TIẾN LỰC

Với con ngày cưới vợ

Cha từng đổi câu thơ thành khăn tã

Ấp ủ cho con ngày tháng năm ròng

Đổi lấy gió mát lành trưa nắng rát

Đổi than hồng sưởi ấm những chiều giông

Nhưng chẳng thể đổi con lấy hình dáng khác

Dẫu dáng hình kia được tạc bằng vàng

Bởi cha biết máu trong vàng rất lạnh

Vàng không là đồng nghĩa với cao sang

Con hãy giữ tình yêu làm báu vật

Sống thân thương ân nghĩa với cuộc đời

Tình yêu sẽ cho con nhiều thóc gạo

Cho con nhiều quả ngọt với hoa tươi.

ĐÀM KHÁNH PHƯƠNG

Theo : QĐND

Chắc Người buồn lắm!

Chuyện Sơn La, một tỉnh có đến 38,86% hộ nghèo và cận nghèo, thông qua Đề án xây dựng khu tượng đài Bác Hồ với chi phí ước tính 1400 tỉ đang khiến dư luận băn khoăn.

.

Sinh thời, Bác không cho dựng tượng mình

Chỉ một lần thể theo lòng dân

Nơi Cô Tô giữa trùng khơi sóng gió

Tượng Người là cột mốc biên cương.

Ngày đi xa, Bác để lại tình thương

Cho muôn đời con cháu

Vẫn “mong manh áo vải hồn muôn trượng”

Không “tượng đồng phơi những lối mòn” ⁽¹⁾

Tượng của Người, dân đã tạc trong tim.

Ngày Giải phóng, đất nước sang trang

Tổ quốc thống nhất liền một dải

Năm mươi triệu đồng bào hồ hởi

Xây nước non to đẹp, đàng hoàng

Cho thỏa lòng Người hằng ước mong.

Vượt qua muôn vàn khó khăn

Đất nước đã ba phần đỡ khổ

Nhưng cái nghèo vẫn đeo cùng cái khó

Chưa biết khi mô cất cánh hóa rồng.

Dân vẫn còn vất vả quanh năm

Hạt lúa, củ khoai vẫn chan đầy nước mắt

Đồng lương công nhân sống chật vật

Tằn tiện bữa ăn rau củ qua ngày

Trẻ vùng cao nuôi giấc mơ cơm có thịt

Áo quần manh chân trần đến lớp

Lớp học gió lùa rét buốt mùa đông.

Bác ơi!

Dưới suối vàng, Người có biết hay chăng

Con cháu bây giờ thi nhau dựng tượng

Tượng của Người khắp chốn thị thành

Giữa quảng trường uy nghi, bề thế

Tiền dựng tượng tốn cả trăm, ngàn tỉ

Người ta bảo chẳng đo đếm làm chi

Bởi đó là tình cảm của dân đối với Bác ⁽²⁾

Nơi chưa dựng được thì ấm ức

Sao chúng tôi thua thiệt đủ bề? ⁽³⁾

Ôi, nước còn nghèo

Dân còn khổ

Biên cương giặc dữ lăm le

Nợ công đang đè gánh nặng

Vậy mà người ta vẫn tìm cách lập dự án

Tiêu tiền khủng của dân

Có phải vì cái “phần trăm” luật bất thành văn?

Người ta vin vào điều thiêng liêng

Người ta núp bóng tình cảm nhân dân

Người ta viện nguyên lí Mác-Lênin:

Dựng tượng Bác là “động lực” phát triển…⁽⁴⁾

Tất tần tật chỉ là bao biện

Cho lợi ích nhóm, cho tư duy nhiệm kì

Nếu còn sống, Bác sẽ chẳng bẳng lòng

Chắc Người buồn lắm?

⁽¹⁾ Thơ Tố Hữu

^{(2), (3)} Trần tình của các vị lãnh đạo tỉnh Sơn La: “Xây dựng tượng đài là nhằm đáp ứng nguyện vọng và tình cảm của đồng bào các dân tộc Tây Bắc nói chung và nhân dân các dân tộc Sơn La nói riêng đối với Bác Hồ”, “Đã là tình cảm của nhân dân Tây Bắc không thể cân đong đo đếm được”, "Chưa có tượng đài là thiệt thòi cho chúng tôi"?

⁽⁴⁾ Ông Phó Chủ tịch Hội quy hoạch và phát triển đô thị Việt Nam: "Tượng đài sẽ là động lực để tạo nên sự phát triển. Không thể nói rằng vì nhiều người còn đói nên để tiền đó mua cơm trước.”

Nguyễn Duy Xuân

Buồn như đi hội văn chương

Người đời vẫn nói: “Vui như hội”, “đông như hội”. Nhưng Đại hội Hội Nhà văn Việt Nam khóa IX (9 - 11/7/2015) không có cảnh này. Xét cho cùng, loại hình nghệ thuật nào cũng sáng tạo từ xúc cảm đến với xúc cảm con người. Vì thế, tôi muốn chia sẻ tâm trạng của một người đi hội khi tháng 7 chưa qua.

Chẳng kỳ Đại hội Nhà văn (ĐHNV) nào lại diễn ra gọn gàng và tuần tự như lịch biểu soạn trước. Chuyện chính thống, bên lề, chuyện trong hội trường, ngoài hành lang, viết dài kỳ (feuilléton) may ra mới hết. Do đó, tôi không định trần thuật. Chê, kêu chán chỉ là nói dỗi, chán thực sự thì đã làm đơn xin ra khỏi Hội và chẳng quan tâm đến nó. Tôi là đại biểu (ĐB) trẻ nhất được dự 2 đại hội (ĐH) liên tiếp nhau: Nhà văn và Điện ảnh khóa VIII (12 - 14/7/2015), 2 ĐH cuối cùng của các hội nghề nghiệp Việt Nam.

Không được đi thì ấm ức, được bầu thì không đi, trừ một số rất ít thực sự ốm đến mức không thể di chuyển hoặc công tác trong - ngoài nước đúng dịp ĐH, thì ĐB không có mặt, đa số vì lý do không thuyết phục. Nếu kêu chán, sao không từ chối ngay từ ĐH khu vực, nhường người khác, đằng này cứ hưởng hết các quyền lợi rồi đến nơi họp lại bỏ ra ngoài phần lớn thời gian.

Khâu quan trọng nhất của mỗi kỳ ĐH là đề cử, bầu cử để ĐB thực hiện quyền và nghĩa vụ của hội viên (HV) thì họ ra hành lang tán chuyện hoặc uống, đi nhậu, đi chơi. ĐHNV khóa IX tiếp tục nhận ưu ái, được đi với tỷ lệ 1/2 HV (cao hơn các hội nghề nghiệp khác). Tại ĐH khu vực phía Bắc tổ chức ở Hạ Long, cách thức bầu: HV gạch tên HV nào không đạt tiêu chuẩn đi hội. Cách gạch tên ấy thật phũ phàng, nên đến khu vực Hà Nội, Ban Tổ chức thay đổi: Muốn ai đi, cứ khoanh tròn vào số thứ tự ứng với tên HV ấy.

Rất nhiều HV không in và xuất bản gì hàng chục năm, thế mà họ vẫn muốn và vẫn được đi ĐH. Ừ thì hội mà, ai chẳng thích đi!! Nghệ sĩ nói chung và nhà văn nói riêng là trí thức. Văn học là gốc của mọi loại hình nghệ thuật, gốc của tâm hồn con người, nhưng Hội Nhà văn (HVN) lại là hội nghề nghiệp mà các HV lắm lời nhất, đanh đá nhất, hung hãn, hiếu chiến nhất. Hẳn vì sẵn ngôn từ nên việc “mắng nhau” trực tiếp hay bằng văn bản, phát tán tờ rơi, nói xấu nhau trên email, facebook là chuyện thường bấy nay. Các hội nghề nghiệp khác và dư luận xã hội vừa nể, đề cao, vừa “sợ” giới nhà văn.

Có ý kiến cho rằng cứ được kết nạp vào HVN Việt Nam là được thừa nhận về nghề, là thành nhà thơ/ nhà văn chuyên nghiệp. Không phải thế, nếu xét chuyên nghiệp là phải sống được bằng nghề thì đa số nhà văn Việt Nam bán chuyên nghiệp. Họ gửi sáng tác lên báo hoặc viết báo để sống. Ngoài một số phải làm nghề khác, số còn lại nghèo, trông vào lương hưu, đợi nhuận bút thảng hoặc, còi cọc. Hội phí chỉ 200 nghìn/năm, nhiều HV không đóng, nên mỗi khi có đầu tư sáng tác thì kế toán chủ động trừ luôn trước khi đưa tiền.

Nghĩa vụ HV không làm đủ, quyền lợi thì nhận đều: HV được bao cấp đọc báo, tạp chí của Hội, mỗi năm tiền báo khoảng 1,7 triệu/người. Chê báo dở, kêu bận không thèm đọc, chẳng buồn xé băng dính nilon bọc báo; song nếu thiếu, chậm báo gửi là làm ầm lên. Mỗi năm chừng 600 đơn xin vào Hội, khoảng 30 đơn được xét, tỷ lệ 1 “chọi” 20 tưởng khắt khe vẫn nhiều, lần nào cũng nửa số HV mới gây cảm giác hội tịch dễ, rẻ, chưa xứng đáng khi chưa đủ tài, thành tích và uy tín nghề.

Đại hội Đại biểu Hội Nhà văn Việt Nam khóa IX.

Tâm lý phổ thông của người đâm đơn muốn vào HNV là muốn được thừa nhận, được khẳng định vì cái danh chứ không phải đam mê sáng tạo, vào để thêm cái thẻ cho liệt kê lý lịch hoặc in trên bìa sách, vào để hưởng các quyền lợi: đọc báo miễn phí, đi trại viết, đi nước ngoài hoặc đầu tư sáng tác, để khi chết được 1 - 2 trang “thương tiếc” in trên tuần báo Văn nghệ. Có kẻ vào Hội xong là nghỉ viết luôn. Kết nạp vào HNV quốc gia những tay xoàng sẽ làm độ sang ngày càng kém đi. Cái danh nhà văn, nhà thơ gần như mất thiêng với xã hội.

542 ĐB toàn quốc được dự ĐHNV, rốt cuộc đến phần quan trọng nhất: bầu cử Ban Chấp hành (BCH) trưa ngày 10/7, chỉ 498 HV có mặt, thu về 494 phiếu, 46 phiếu không hợp lệ (chủ yếu do bầu thừa số lượng, vượt quá 15 người), 38 cái tên đề cử, rừng cánh tay run run dò dẫm gạch tên bằng kẻ đường chạy giữa tên mà vẫn lệch. HNV quá đông người già! Cao tuổi nhất, ngồi dự đầy đủ tại ĐH là nhà văn Vũ Tú Nam 86 tuổi. Nhà văn, dịch giả Vũ Khiêu, HV lớn tuổi nhất HNV Việt Nam hiện nay chỉ đến dự phiên khai mạc.

“Đông vui như hội hè, đình đám”, tôi lại buồn từ trước hội vì những cây bút sung sức, tuổi trên dưới 40 được đi ít quá, những HV già bầu nhau. Không có khuyến nghị nào của BCH, Ban Tổ chức: Ai không đủ sức khỏe, ai từ lâu không có tác phẩm xuất bản thì nên tự nguyện rút. Sự tự nguyện ở ta khó lắm, hiếm lắm, hiếm như văn hoá nhận lỗi và từ chức. Chơi với nhau, quen nhau lâu năm thì bầu cho nhau. Tính chất “buôn có bạn, bán có phường” xem ra phát huy mạnh vào những lúc bầu cử, lựa chọn. Bắt tay hồ hởi rung lắc, cụng ly nhiệt thành đến... vỡ cả ly, đến lúc bầu chọn thì ngặt nghèo sát phạt nhau, thậm chí chọn lựa theo quan hệ chứ đâu vì công tâm, lợi ích chung, tương lai của Hội. Hội trường sơn trắng, ghế bọc vải trắng và những mái đầu trắng, hói chiếm gần kín khán phòng. Số người dưới 40 tuổi không đếm nổi một bàn tay. Lứa tuổi trên 60 chiếm số đa - tuổi nghỉ hưu.

Nguyễn Du từ hơn 200 năm trước đã cay đắng về nghề thơ: “Mua vui cũng được một vài trống canh”. Chưa kỳ nào ĐH đủ hết theo danh sách. Phần bầu cử Ban Kiểm tra (BKT) chiều 10/7, chỉ 486 HV có mặt, thu về 445 phiếu, không biết 39 người cầm phiếu đi đâu? Bàn chuyện sáng tác, khuynh hướng viết, trách nhiệm công dân của nhà văn với Tổ quốc trước biến động thời cuộc, sự hối thúc về tác phẩm biểu đạt lòng yêu nước, bảo vệ cương giới lãnh thổ hình như bị “quên”.

Hai ngày ĐH nội bộ toàn tranh cãi, đua chen phát biểu, nam lẫn nữ chẳng ngán ngại gì lên sân khấu cướp diễn đàn. Có nam HV chạy khắp hội trường phát biểu gần chục lần, hoá ra đâu phải vì tâm huyết với Hội mà nhấn mạnh tên và mặt mình cho mọi người nhớ rồi sau đó bạn anh ta đề cử vào BCH, nếu không ham hố và tự lượng sức mình không trúng thì nên rút, nhân cách sẽ đàng hoàng hơn, đằng này anh ta  lại ngồi im. Ngồi im nên lộ ra sự nhiệt tình phát biểu kia là có ý đồ. Rồi cũng trượt. Tiếc là 2 cây bút nữ là Đỗ Bích Thuý và Nguyễn Ngọc Tư đều rút, nếu không rút thì 2 nhà văn 7X này khó đủ phiếu quá bán vì ĐH bây giờ vẫn chuộng người già.

Hoá ra mọi sự thụt lùi hơn 50 năm trước, thời những nhà văn nhà thơ tuổi trên dưới 40 đã là Tổng biên tập, ủy viên BCH. Nhà văn Ngô Thảo viết thư cho Hội nhường suất đi của mình cho HV khác trẻ hơn, HV được chọn đi là Hoàng Thị Kim Dung đã qua tuổi nghỉ hưu.

Vẫn theo dõi sát sao ĐH, trước diễn biến và kết quả bầu cử, nhà văn Ngô Thảo bất bình: “Kết quả bầu cử chỉ 6 vị vào BCH, 6 vị vào BKT cho thấy ĐH IX vi phạm nhiều điều đặt ra trong điều lệ và mục đích ban đầu. Nguyên tắc BCH phải là số lẻ, đặt ra 15 mà mới bầu được 6. Chủ tịch hỏi có bầu tiếp không thì hầu hết hội trường giơ tay bảo thôi, kêu mệt nhưng lại ngồi tán chuyện hàng tiếng. Chính ĐH đã biểu quyết bầu 15 người, đủ các lý sự phát biểu để chọn ra số đó, vậy sao mới bầu được 6 đã bảo thôi? ĐH đã xong nhưng ĐB chưa hoàn thành nhiệm vụ. Đây là ĐH ĐB nghĩa là mỗi lá phiếu đại diện cho HV không đi. Trước ĐH, các ủy viên BCH trả lời phóng viên, họp báo tuyên bố trẻ hoá BCH, bầu BCH hình quả trám về cơ cấu tuổi, sao không làm đúng? Các ĐB thật đáng trách vì không làm tròn nhiệm vụ và ý thức về vị trí của mình, gây nỗi buồn kéo dài”.

 Những nụ cười tiêu tán, nhiều căng thẳng, nộ khí, tham lam, ham hố. Không có quả trám nào: “Thế hệ chống Mỹ đứng trụ giữa là các nhà văn thế hệ 5X, 6X, 7X”. Thực ra BKT chỉ có 5 người vì nhà văn Khuất Quang Thụy là uỷ viên BCH kiêm nhiệm Trưởng ban. BCH quá ít, toàn sống ở Hà Nội. Chưa kể thời gian là Phó Chủ tịch, nhà thơ Hữu Thỉnh tái đắc cử Chủ tịch lần bốn là không bất ngờ.

Miền Trung, Tây Nguyên, miền Nam không có đại diện. Trẻ nhất BCH là nhà thơ Nguyễn Bình Phương tuổi 50. Trần Đăng Khoa, Nguyễn Bình Phương là 2 cái tên được chờ đợi, xứng đáng vào BCH từ lâu. Xưa nay, thành phần lãnh đạo của HNV thiếu nhân tài biết làm kinh tế giỏi và bản lĩnh. Thật tiếc vì không nhà văn nữ nào lọt vào BCH, tiếc cho Nguyễn Thị Thu Huệ, văn sĩ tài sắc, đang là Giám đốc Trung tâm Quyền tác giả văn học Việt Nam, quyết liệt đấu tranh bảo vệ tác quyền của các nhà văn đăng ký bảo hộ.

 “Bạn ơi ghé chợ văn/ Cuộc mặc cả không hồi kết”(1). Chợ văn đang vắng vì suy giảm văn hoá đọc. Còn những ì xèo, ồn ào của “chợ búa” thì không lúc nào ngừng. Không có ăn may trong định giá của lịch sử. Lao động văn chương khắc nghiệt chỉ sáng tác trong cô độc. Nhà văn chịu trách nhiệm về sáng tác khi chỉ một mình trong sáng tác độc lập.

Trong truyện cổ tích phương Đông, phương Tây hay bất cứ châu lục nào, hội là nơi thu hút đông người, khiến người ta bồn chồn náo nức, hào hứng. Cảnh này rất ít đối với hội văn chương Việt Nam. Chợt chua chát khi đọc câu thơ: “Trong túi áo khâu kín những tin đồn/ Vậy mà chúng vẫn bay với tốc độ của cái lưỡi”(2). Tin đồn, thị phi ở giới văn chương thật đáng sợ, việc đồng nghiệp dìm dập, hại nhau, bút chiến “hội đồng” không lạ. Nếu còn xanh tâm hồn, có nhiệt huyết say mê thì hãy dồn cho việc tích nạp vốn sống tri thức để viết đều, viết hay, viết lâu dài.

Phát biểu hay nhất ở ĐH Hà Nội ngày 25/5, tôi cho đó là nhà thơ Lương Tử Đức. Nhiều đồng nghiệp cao giọng gay gắt hoặc lý thuyết giáo điều, còn Lương thi sĩ tỏ bày bằng sự khiêm nhã và giọng ấm áp: “Việc nghị sự mỗi kỳ ĐH nào cũng thế, chúng ta đã nói và bàn quá nhiều, nhưng điều quan trọng bị quên: sống và viết tử tế cần phải như hối thúc của lương tri. Điều ấy chưa được phả vào tác phẩm. Thiên lương là viên ngọc quý như vẫn còn nguyên trong nhiều người và e rằng họ sẽ mang đi khi về với đất. Hãy mang viên ngọc ấy ra! Hãy viết bằng tình yêu cao cả với cuộc đời này!”. 

Tiếc rằng Lương Tử Đức đã phát biểu lúc 14 giờ, ĐB vãn hơn buổi sáng. Tiếc hơn khi ông, người có tâm và tài lại không trúng cử đi dự ĐH toàn quốc. Nếu ông phát biểu buổi sáng khi có khá đông đủ thành phần, có gì khác không? Nếu phát biểu này gây ấn tượng tại ĐH toàn quốc, liệu sẽ có ngọc trong những tác phẩm ra đời sau ĐH không, dù chỉ là ánh xạ?

Vi Thùy LinhTheo : ANTG

Lăng mộ và tượng đài

Cách đây khoảng mười năm, có một vị trí thức từ trần. Người ta làm theo nguyện vọng của ông, kêu gọi không viếng vòng hoa mà thay bằng tiền phúng điếu. Sau đó, người ta dùng số tiền đó làm từ thiện. Ba tôi rất thích cách làm này. Vài tháng sau, ba tôi mất đột ngột. Chúng tôi nhớ lại chuyện trước đây và đã làm đúng theo ý nguyện của ông.

Ba tôi sinh ra ở Quảng Trị, một tỉnh nghèo. Chúng tôi mang số tiền phúng viếng ba về xây dựng một trường mẫu giáo ở ngôi làng mà ba tôi được sinh ra. Khi về làng, mọi người thi nhau khoe họ này xây lăng, họ kia xây nhà mồ. Họ chỉ cho chúng tôi những nghĩa trang hoành tráng và có ý khuyên chúng tôi dành tiền để xây lăng mộ.

Chúng tôi vẫn quyết định xây trường học. Cũng khá là khó khăn, thậm chí có lúc chúng tôi đã định mang tiền xây trường học cho nơi khác. Nhưng cuối cùng thì ngôi trường cũng được xây lên. Sau đó, gia đình tôi quyết định cấp học bổng toàn thời gian học đại học cho tất cả các cháu trong họ thi đậu đại học. Chúng tôi rất mừng là cũng đã có một người khác chi tiền xây hàng rào cho trường học, và một vài khoản tiền được đóng góp cùng chúng tôi cho quỹ khuyến học dành cho các cháu phổ thông, mặc dù phần lớn số tiền đổ về quê vẫn chỉ là để xây lăng mộ, nhà thờ họ, cổng chào…

Chương trình kéo dài được 8 năm. Một trong những lý do ngưng chương trình là, trong khi chúng tôi muốn làm điều gì thiết thực cho quê hương còn nghèo khó của mình thì một số người lại chỉ muốn chúng tôi đãi bia, rượu.

Tôi sinh ra ở miền Bắc, ba tôi cũng rời khỏi quê từ năm 4 tuổi, nên hiểu biết của tôi về Quảng Trị không nhiều. 8 năm làm chương trình, tôi khám phá ra nhiều điều về quê mình. Ở đó có thánh địa La Vang. Nghe nói trên thế giới chỉ có hai nơi Đức Mẹ hiện hình. La Vang là một trong hai nơi đó. Hàng năm, có rất nhiều người trên thế giới hành hương đến đây. Nếu khéo sử dụng địa điểm quý hơn vàng cho du lịch có sẵn là Thánh địa La Vang với số lượng khách hành hương có thể lên tới hàng triệu người mỗi năm làm đòn bẩy, Quảng Trị có thể sẽ là một điểm nóng du lịch của thế giới, cho cả loại hình du lịch chiến tranh, du lịch di tích, lẫn du lịch phong cảnh.

Nhưng 8 năm trời, tôi không thể nào hiểu nổi, tại sao rất ít người có thể thoát khỏi nghèo ở ngôi làng bé nhỏ quê tôi, trong khi những người đi khỏi làng đa số đều thành đạt, vậy mà họ vẫn chỉ muốn xây lăng mộ, xây cổng chào hoành tráng, mà không tập trung xây trường học, đầu tư cho tương lai?

Và bây giờ, tôi cũng thật sự không hiểu, tại sao nhiều tỉnh đang còn nghèo, nhiều người dân sống dưới mức nghèo khổ, bao nhiêu trẻ phải ăn cơm không có thịt, mà người ta lại có thể bỏ ra 1.400 tỷ đồng ở một tỉnh có một triệu dân với 27% hộ nghèo để xây tượng đài và quảng trường, cho dù tượng đài đó được đánh giá là “một thiết chế văn hoá đặc biệt quan trọng mang tính lịch sử, giáo dục, truyền thống và nhân văn sâu sắc, là di sản văn hoá vô giá cho các thế hệ hôm nay và mai sau”.

Võ Xuân Sơn

Theo : VnExpress

Những câu nói có thể làm thay đổi cuộc đời bạn

1. Tiền xu luôn gây ra tiếng động… nhưng tiền giấy lại luôn im lặng. Vì thế khi giá trị của bạn tăng lên, hãy giữ cho mình luôn khiêm tốn…và nói ít đi!

2. Càng nói ít, càng nghe được nhiều. – Alexander Solshenitsen.

3. Khi trưởng thành, tôi ngày càng ít quan tâm đến những gì mọi người nói. Tôi chỉ xem những gì họ làm được. – Andrew Carnegie.

Bảo tàng nghìn tỷ và chuyện lên sếp 'sau một đêm'

Chợt nhớ tới cô người mẫu chân dài Ngọc Trinh. Câu nói hồn nhiên và tỉnh bơ của cô không có tiền, cạp đất mà ăn à, hẳn rồi sẽ… dài theo thời gian. Vì vô tình câu đó nói hộ “nỗi lòng” của bao vị.

Cứ tưởng cái chuyện xây bảo tàng đã được cho vào… bảo tàng từ lâu bởi quá nhiều thứ bất cập, thì đột nhiên vụ việc xây Bảo tàng Lịch sử Quốc gia lại nổi lên trong tuần này như một “hiện vật” đáng chú ý, thu hút hàng triệu con mắt bạn đọc.

Chúng ta đang làm ngược!

Cái “hiện vật” này, dù mới ở dạng dự án, nhưng những phác thảo của nó cho thấy rất hoành tráng, chiếm khoảng 10 hecta ở khu đô thị mới Tây Hồ Tây (Từ Liêm, Hà Nội). Cũng vì thế, mà số tiền đầu tư cho công trình xây dựng này “hoành tráng” không kém - 11.277 tỷ đồng. Cũng bởi số tiền đầu tư hoành tráng quá, khiến dư luận XH thành racủa đau con xót. Và dư luận XH có lý.

Vì ngay lập tức, người ta nhớ đến một “hiện vật bảo tàng” bề thế không kém, vẫn đang phải chịu cảnh bia miệng trơ trơ. Đó là Bảo tàng Hà Nội.

Đối thoại của người mẹ làm bộ trưởng với con trai

Bài viết là ghi chép của bà Long Ứng Đài (nữ nhà văn nổi tiếng, Bộ trưởng Bộ Văn hóa Đài Loan) về cuộc đối thoại với người con trai của mình khi cậu 21 tuổi.

Ngày đó mẹ hỏi con: “Tương lai con muốn làm nghề gì?” Mẹ đã để ý thấy con rất xem thường việc trả lời vấn đề này, cho nên đã nói hỗn với mẹ một trận. Là bởi vì ở thế hệ này của các con, thường quá tự tin về tương lai, cho nên cảm thấy không cần phải giống như thế hệ mẹ lúc còn trẻ, nghiên cứu một cách kỹ càng, cẩn thận, hay là kỳ thực, các con không tự tin với tương lai, cho nên mới cố tình giả bộ để tạo ra một thái độ giễu cợt và ngạo mạn, nhằm né tránh trả lời câu hỏi của mẹ?

Mẹ gần như muốn tin tưởng rằng con là làm bộ phóng khoáng, thanh niên của ngày hôm nay đối với tương lai, phóng khoáng được sao? Một đoạn phim nói về người thanh niên Pháp đứng trên đường mà la hét kháng nghị khiến cho toàn thế giới đều phải chấn động. Đây là thanh niên của thế kỷ 21 đang bị phiền não về những kế hoạch sinh nhai của bản thân, đang đấu tranh vật lộn.

Từ lúc mẹ 21 tuổi đến lúc con 21 tuổi, thì tỷ lệ người tự sát đã tăng cao 60%, con ra sức né tránh vấn đề của mẹ, là vì con 21 tuổi, con vẫn còn đang ngồi trên ghế trường đại học, cũng cảm nhận được áp lực của hiện thực rồi đúng không?

Người họa sĩ đã bắt đầu thất nghiệp từ lúc 18 tuổi

Con còn nhớ lúc chúng ta còn ở Đức đã gặp vị họa sĩ – Timothy không? Anh ta từ nhỏ đã yêu thích tranh, ở trong hệ thống giáo dục tự do, không để ý đến ganh đua hay xếp thứ hạng của nước Đức, anh ta lúc thì học ngoại ngữ để làm phiên dịch, lúc thì học làm thợ khóa, lúc thì lại học làm nghề mộc. Sau khi tốt nghiệp, không tìm được công việc, một năm trôi qua, hai năm trôi qua, rồi ba năm trôi qua, đến bây giờ, hẳn là đã bao nhiêu năm rồi? Mẹ cũng không nhớ rõ, nhưng, năm mà anh ta thất nghiệp chỉ mới có 18 tuổi, năm nay anh ta đã 41 tuổi rồi, vẫn thất nghiệp như thế và ở cùng với mẹ của anh ấy.

Lúc không có việc gì làm, anh ta ngồi ở cửa sổ sát đường, vẽ hươu cao cổ. Trong các tác phẩm của anh ta, cổ của hươu cao cổ thò ra từ đỉnh của xe buýt, xuyên qua sân bay, đi vào một rạp đang chiếu phim… nó mở đôi mắt to với lông mi dài, nhìn chằm chằm vào một đứa trẻ ngồi trên một chiếc xe ba bánh.

Bởi vì không có việc làm, nên anh ta không thể kết hôn, đương nhiên cũng không có con. Trên thực tế, anh ta vẫn sống cuộc sống của một đứa trẻ. Thế nhưng mà, mẹ của anh ta đã sắp 80 tuổi rồi. Mẹ có lo lắng hay không nếu tương lai con cũng biến thành Timothy? Thành thực mà nói, đúng là mẹ cũng lo lắng!

Coi con thành “người khác” cũng không dễ dàng!

Bạn bè mẹ nếu trông thấy con hút thuốc lá trước mặt mẹ, nhất định sẽ nhìn mẹ bằng một ánh mắt không thể tin nổi: “Cậu ta làm sao có thể hút thuốc trước mặt mẹ?”, “Làm sao mà bạn lại có thế để con trai hút thuốc trước mặt mình được?”Mẹ nhớ có một đêm chúng ta đã nói chuyện với nhau trên sân thượng, con nói: “Mẹ ơi, mẹ phải biết rõ và chấp nhận sự thật rằng mẹ có một cậu con trai rất bình thường.” Con ngồi trong một chiếc ghế trên sân thượng, quay lưng về phía biển, tay châm một điếu thuốc, đó là lúc 3 giờ sáng.

Mẹ nhìn con hút thuốc, chân kiễng lên, hút thuốc rồi nhả ra một làn khói đen như sương mù, tức giận chỉ muốn rút điếu thuốc từ trong miệng con ra và ném xuống biển. Thế nhưng mà, trong lòng mẹ lại tự nhủ: “Hãy nhớ kỹ, người đang ngồi trước mặt mình là một người trưởng thành, mình đối đãi với con cũng giống như đối đãi với những người trưởng thành khác trong thiên hạ, mình không thể rút điếu thuốc từ trong miệng của bạn bè mình hay của một người xa lạ mà ném đi được, vì vậy, mình không thể rút điếu thuốc trong miệng người đang ngồi ngay trước mặt mình mà ném đi được, con từ lâu đã không còn là đứa con bé nhỏ của mẹ nữa rồi, con là một “người khác” rồi!”Mẹ nghiêm túc nghĩ tới vấn đề này, mẹ không thích mọi người hút thuốc, bởi vì mẹ không thích mùi khói thuốc lá, lại càng không thích con trai mình hút thuốc, bởi vì hút thuốc có thể gây nên căn bệnh chết người là ung thư phổi cho con. Thế nhưng mà, con trai của mẹ đã 21 tuổi rồi, là một người trưởng thành có khả năng độc lập tự chủ. Là người trưởng thành, phải chịu trách nhiệm với hành vi của chính mình, và cũng phải tự chịu hậu quả do sai lầm của bản thân mình gây ra, một khi đã tiếp nhận quy luật khách quan này rồi, con tự quyết định hút thuốc, mẹ làm sao có thể “không cho phép” con đây? Mẹ có quyền lực gì hay quyền uy gì để ước thúc con đây?

Sự trưởng thành của tuổi trẻ là một việc không hề dễ dàng, mọi người đều biết. Tuy muốn bao bọc con, che chở con, nhưng mẹ học được bài học lớn hơn “buông tay”, coi như con trở thành một “người khác”, nhưng cũng không hề dễ dàng!

Nếu như con sẵn lòng đi đánh răng cho hà mã

Mẹ nói: “Con bình thường chỗ nào, bình thường là có ý gì?”

Con nói: “Con cảm thấy, sự nghiệp trong tương lai của con nhất định là kém so với mẹ, cũng thua kém bố, cả bố và mẹ đều có học vị tiến sĩ”, nghe được câu này, mẹ có chút kinh ngạc.

“Con dường như cảm thấy con chắc chắn không thể có thành tựu như của bố, càng không thể có thành tựu như của mẹ, con có thể sẽ trở thành một người rất bình thường, có bằng cấp rất bình thường, có một nghề nghiệp rất bình thường, không có nhiều tiền, cũng không có danh tiếng, một người bình thường nhất”. (Con dập tắt điếu thuốc).

“Mẹ có thất vọng không?”

Hiện giờ mẹ đã quên lúc đó sao mẹ lại nói với con như thế, mẹ nói rằng mẹ sẽ không thất vọng, cho dù con làm gì thì mẹ cũng vui vẻ, bởi vì mẹ yêu con? Hay là không muốn tranh luận về triết lý “bình thường” với con, hay là rất chân thành mà thuyết phục rằng con không phải một người “bình thường” mà chỉ là con chưa tìm được chính xác bản thân mình?

Điều quan trọng nhất đối với mẹ, không phải là con có thành tựu hay không, mà là con có hạnh phúc hay không, trong cuộc sống hiện đại bây giờ, loại công việc nào có thể ít nhiều đem lại cho con niềm hạnh phúc? Thứ nhất – nó cho con ý nghĩa, công việc đó không điều khiển con, không giam cầm con như tù binh, thứ hai – nó cho con thời gian, nó cho con trải nghiệm đầy đủ trong cuộc sống.Mẹ không nhớ rõ nữa, nhưng mà hiện giờ mẹ có thể nói với con, nếu như con là một người “bình thường”, mẹ có thất vọng hay không?

Tiền tài và danh tiếng, cái nào là nguyên tố chính của hạnh phúc đây? Giả như đặt hai lựa chọn trước mặt con, hoặc là đến phố wall làm quản lý ngân hàng hoặc là làm nhân viên chăm sóc sư tử hà mã trong vườn bách thú, mà con là một người yêu thích nghiên cứu động vật. Mẹ hoàn toàn không cho rằng làm quản lý ngân hàng là có thành tựu, hay là nhân viên chăm sóc sư tử hà mã là “bình thường”. Mỗi ngày vì tiền mà căng thẳng, mà phấn đấu rất có thể lại không bằng mỗi ngày tắm rửa cho voi hay đánh răng cho hà mã.

Khi làm công việc mà trong lòng con thấy có ý nghĩa, có giá trị, thì là con đã có cảm giác thành tựu. Khi công việc của con cho con thời gian, không lấy đi cuộc sống của con, là con đã có tôn nghiêm, cảm giác thành tựu và tôn nghiêm, cho con niềm hạnh phúc.

Điều quan trọng nhất đối với mẹ, không phải là con có thành tựu hay không, mà là con có hạnh phúc hay không, trong cuộc sống hiện đại bây giờ, loại công việc nào có thể ít nhiều đem lại cho con niềm hạnh phúc?

Nếu như chúng ta không phải so sánh danh, lợi với người khác, mà chỉ là vì tìm chỗ yên tĩnh thoải mái trong nội tâm bản thân mình, thì như vậy từ “bình thường” này cũng không có ý nghĩa lắm. “Bình thường” là so sánh với người khác, còn “nội tâm yên tĩnh thoải mái” là so sánh với chính mình. “Thiên sơn vạn thủy” đi đến cuối cùng, thì đối tượng mà chúng ta chịu trách nhiệm nhất vẫn là hai từ “chính mình”. Vì vậy, con đương nhiên không có lý do gì đi so sánh mình với người thế hệ trước, hay là phải sống giống với sự tưởng tượng về con của thế hệ đi trước.

Cũng giống như, hút thuốc hay không hút thuốc, bản thân con hãy tự quyết định đi nhé!

(Theo Mai Trà/ Đại Kỷ Nguyên)

Theo : VietNamNet