KHÚC TRÁNG CA VỀ MỘT THỜI HOA LỬA

            KHÚC TRÁNG CA VỀ MỘT THỜI HOA LỬA

                 ( Đôi điều cảm nhận khi đọc cuốn Hồi ký Trung đoàn -

                    một thời chiến trận của Đại tá, Lương y Hồ Hữu Lạn)

                                                                                        Hồ Đăng Hòa

                               

             Trung đoàn – một thời chiến trận là cuốn Hồi ký của Đại tá, Lương y Hồ Hữu Lạn viết về Trung đoàn 3 anh hùng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Sách do Nhà xuất bản Quân đội nhân dân ấn hành tháng 8/2012.

            Thực ra, đọc cuốn Hồi ký này không dễ vì nó đấy ắp các sự kiện và tình cảm, không thể chỉ đọc lướt như với các tác phẩm khác. Chắc chắn rằng, ở nhiều đoạn người đọc cứ phải đọc đi đọc lại để mà nghiền ngẫm. Bởi đây không phải chỉ là tự sự, tâm tình của cá nhân tác giả đối với người thân, với các thế hệ sau này mà còn là một cuốn quân sử, một bộ sách về chiến thuật, nghệ thuật và kỹ thuật quân sự. Toàn bộ cuốn Hồi ký phản ánh chân thực nhất chân dung người lính giải phóng, đoạn đời đầy bi tráng mà vinh quang của người quân nhân hiện thân của dân tộc trong một giai đoạn lịch sử huy hoàng. Với cách hành văn nhẹ nhàng, tác giả không phải chỉ kể chuyện mình mà đang nói lại chuyện của một tập thể lớn - gia đình Trung đoàn 3/ Sư đoàn 324 - và tường thuật lại lịch sử một cách trung thực, không tô hồng, không thêm thắt hay lược bỏ một chi tiết nào. Người đọc sẽ ngạc nhiên, không biết bằng cách nào, tác giả lại có thể nhớ tường tận được tên từng đồng đội, quê quán của họ, thói quen sinh họat của họ, những hành động trong chiến đấu và hoàn cảnh hy sinh của nhiều người, những tên đất, tên sông. Những thông tin này trải dài trên một không gian rộng lớn, trong thời gian suốt 40 năm. Thông thường thì những thông tin mới sẽ làm mờ đi thông tin cũ, nhưng trong cuốn Hồi ký các chi tiết lại như mới nguyên, như mới diễn ra ngày hôm qua. Với những người lính trong chiến trường ác liệt, thật là quí khi ngoảnh lại trận chiến đã qua, ghi lại và truyền cho thế hệ sau lửa của những người đi trước, của những người mang thân trai vào lửa đạn theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc. Chiến tranh và gian khổ không làm cho người lính chai sạn mà ngược lại, làm cho tình cảm của họ được nâng lên. Mối liên hệ giữa những người lính và với người dân mà họ đã gặp trong cuộc chiến vẫn như xưa cho tới tận bây giờ. Thế hệ thanh niên ngày nay mỗi người nên có một cuốn này.

             Nếu được tham gia khi còn là bản thảo, tôi cho rằng, giả thử tác giả chia cuốn hồi ký này ra nhiều phần nhỏ nữa, với các đầu đề nhỏ, ví dụ theo các giai đọan chiến đấu trưởng thành của mình: Chiến trường Lào lần 1 (1966), Lần đầu vào Nam (1967), Huế-Mậu Thân (1968), Những ngày "giáp hạn" (vì đói)-chia nhau từng củ sắn, từng nắm cơm bằng quả trứng vịt v.v. Với cách phân chia cuốn sách như vậy chắc sẽ dễ dàng hơn cho người đọc. Hơn nữa, để thêm phần sinh động, thỉnh thoảng khi dòng ký ức đang tuôn trào, tác giả nên dừng lại và kể thêm về những mẩu chuyện vui, buồn trong đời sống sinh hoạt của người lính ở chiến trường ./.

                                                                                                                 

KỶ NIỆM VỀ MỘT TẤM ẢNH LỊCH SỬ

               Kỷ niệm về một tấm ảnh lịch sử

                                             Thiếu tướng Hồ Sỹ Hậu

          Ngày chiến thắng Điện Biên Phủ tôi mới lên tám tuổi. Hồi đó tôi theo cha lên chiến khu Việt Bắc, trong cơ quan Văn phòng Trung ương Đảng. Trong trí nhớ trẻ thơ của tôi, mỗi tuần cơ quan sinh hoạt một lần ở hội trường. Hội trường là một căn nhà lá rộng, mặt bàn là phên cây nứa, còn ghế là hai nửa cây bương ghép lại. Sau chiến dịch Tây Bắc, mở đầu sinh hoạt cơ quan, thường mọi người cùng hát bài “Qua miền Tây Bắc”.
        Một hôm, tôi thấy cả cơ quan, ai cũng hồ hởi, nói chuyện râm ran. Tối đó, đích thân bác Trường Chinh, Tổng bí thư nói chuyện. Bác phổ biến cho cả cơ quan biết tin đại thắng ở Điện Biên Phủ. Bác nhắc mọi người vui nhưng không được lơ là nhiệm vụ vì kháng chiến còn nhiều việc phải làm. Tối hôm ấy, các cô, các chú cùng nhau hát đến tận khuya.

                         Những là rày ước mai ao

                                                       Giáo sư  Nguyễn Đình Chú
 

      Trong quá khứ, cùng với các địa phương khác của cả nước, Nghệ An đã có một đời sống tâm linh đậm đặc với nhiều hình thức tín ngưỡng, với các tôn giáo Nho, Phật, Đạo, và thêm Thiên chúa đến sau. Ở đây chỉ nói về Phật giáo. Theo nhà Nghệ An học tiên phong Bùi Dương Lịch trong Nghệ An ký thì “người Nghệ An không mê đạo Phật lắm”. Nói thế có phần đúng bởi lẽ Nghệ An là đất học, nên có phần coi trọng đạo Nho hơn. Vả chăng đó là tâm lý của từng lớp Nho sĩ chứ đâu phải toàn dân. Thực tế, Đạo Phật vẫn thịnh hành trên đất Nghệ An xưa. Cứ đọc vào một số sách Địa chí văn hóa của nhà Nghệ Tĩnh học nổi tiếng thời nay là Ninh Viết Giao sẽ thấy trong quá khứ Đạo Phật đã có mặt ở đây là thế nào :

Quang Trung và nghệ thuật   dụng binh thần tốc, táo bạo

Không ngạo nghễ như Caesar - một vị hoàng đế La Mã cổ đại - nhưng Quang Trung hoàng đế có một niềm tin mạnh mẽ vào chiến thắng cuối cùng mà đội quân của ông có thể giành được trước kẻ thù. Đó là những chiến thắng được xây dựng từ nghệ thuật dụng binh thần tốc, táo bạo và nắm chắc thời cơ.

Trạng nguyên Nguyễn Trực

Trong lịch sử khoa cử nước ta, số trạng nguyên, bảng nhãn, thám hoa kể tới hàng ngàn. Nhưng thật đáng tiếc, nhiều dấu tích của các trí thức lớn ấy lại mai một theo thời gian. May thay, từ đường của Trạng nguyên Nguyễn Trực - Trạng nguyên được ghi danh đầu tiên trên bia đá đề danh tiến sĩ tại văn miếu Quốc Tử Giám vẫn còn.

Hữu tướng quốc Nguyễn Xí

Hữu tướng quốc Nguyễn Xí              Ba năm trước khi miền Hà Nội được vua Lê Thái Tổ ban tên đẹp “Đông Kinh”, danh tướng Lam Sơn khởi nghĩa, công thần triều Lê sơ: Nguyễn Xí, thật ra, đã chính thức là “người Đông Kinh” rồi. Ấy là khi ông đem cả cuộc sống của mình lần đầu tiên đặt cược vào và gắn bó với sứ mạng giải phóng đất và người nơi đây, vừa khỏi ách chiếm đóng của giặc Minh, vừa khỏi mang cái tên Đông Quan do chúng áp đặt, bằng một trận đánh tử sinh, quyết liệt.

CHÙM THƠ PHƯƠNG VIỆT

CHÙM  THƠ  PHƯƠNG  VIỆT

                    Im lặng

Có khi im lặng là vàng

Có khi im lặng là mang tiếng hèn

Im lặng để tránh bon chen

Có khi im lặng để tìm đồng minh

Im lặng coi như đồng tình

Có khi im lặng là không tán thành

Im lặng là biết hi sinh

Có khi im lặng là thành vô tri

Im lặng là không biết gì

Có khi im lặng tại vì…biết sâu

NGUYỄN TRƯỜNG TỘ : NHÀ THIẾT KẾ 
VĨ ĐẠI CỦA ĐẤT NƯỚC

Ở THẾ KỶ XIX

                                                           Giáo sư Nguyễn Đình Chú

               Đúng là thời gian đã và đang ủng hộ Nguyễn Trường Tộ, đưa ông ngày một về gần với chúng ta, với đất nước hôm nay. Khoa học xã hội và nhân văn vẫn cần tiếp tục khám phá Nguyễn Trường Tộ, nhưng không ít mỹ từ cao sang đã dành để tôn vinh ông: “Người yêu nước sáng suốt”, “Nhà yêu nước sáng suốt nhất của thế kỷ XIX”, “Nhà cải cách lớn của dân tộc”, “Nhà phê bình xã hội đầu tiên ở nước ta”, “Nhà kiến trúc tư tưởng Việt Nam ở thế kỷ XIX”, “Một trí tuệ lớn mang tầm quốc tế” … Đến lượt tôi, tôi xin mệnh danh: “Nguyễn Trường Tộ: nhà thiết kế vĩ đại của đất nước ở thế kỷ XIX”. Công việc thiết kế chính là công việc vạch đường chỉ lối, hoạch định chiến lược, chiến thuật, bày mưu định kế, xây dựng mô hình, phác hoạ mẫu này, mẫu khác để từ đó mà có sự thi công với vai trò điều khiển của công trình sư. Trong xây dựng, ở những công trình lớn đồ sộ, thiết kế và thi công là hai công đoạn khó bề kết làm một. Thiết kế phải có trước. Thi công là chuyện tiếp theo.